Waarom onthouden we onze dromen zo slecht? Is verdringing mogelijk? Wat gebeurt er met gezamenlijke herinneringen als de persoon met wie je die herinneringen deelde er niet meer is? Hoe komt het dat een collega zich je idee herinnert, maar niet dat het van jou was? De meest uitdagende vragen over het geheugen gaan niet over herinneren, maar over vergeten, stelt Douwe Draaisma in “Vergeetboek”. Waarom bestaat er geen techniek om te vergeten? Waarom lijken portretten onze herinneringen aan gezichten te vervagen? Wat gaat er mis in de hersenen van iemand die geen gezichten kan onthouden?

In het nadenken over vergeten wordt duidelijk wat we hopen of vrezen van onze herinneringen. De ‘eerste herinnering’ markeert niet alleen het begin van ons geheugen, maar vestigt ook de aandacht op de vergeten jaren die eraan voorafgingen. Ons vermogen om ‘eerste keren’ te onthouden, herinnert ons ook aan alle momenten die volgden en die we zijn vergeten. Zelfs mensen met een goed geheugen voor gezichten hebben moeite om de geschiedenis van die gezichten te onthouden. Wie kan zonder twijfel zeggen dat hij zich – zonder foto’s – herinnert hoe zijn dierbaren er tien jaar geleden uitzagen?

In “Vergeetboek” neemt Draaisma de lezer mee langs theorieën over waarom ons geheugen zo laat begint, waarom we dromen vergeten en wat ‘onbewust plagiaat’ verklaart. Hij introduceert ons aan Henry M., die door een geheugenstoornis leefde in een ‘nu’ van slechts dertig seconden, en aan soldaat S., die zelfs zijn eigen gezicht niet kon onthouden. Draaisma schrijft over trauma en verdringing, over vergeten dat zichzelf verbergt, en over het herschrijven van herinneringen naarmate we ouder worden.