In een serie van zeven dialogen herinterpreteert rechtsfilosoof Bert van Roermund de gesprekken die hij de afgelopen jaren heeft gevoerd over verzoening na politieke onderdrukking. Hoe kunnen slachtoffers en daders elkaar ontmoeten binnen de context van een rechtsstaat? Een rechtsstaat die in feite nooit compleet is, zelfs niet in landen die beweren dat ze het perfect voor elkaar hebben.

De rol van ‘tijd’ is hierbij cruciaal. Vragen zoals: wat betekenen die twee bekende woorden op herdenkingsplaatsen: ‘Nooit meer …’? Hoe verloopt het proces waarin deze belofte werkelijkheid wordt? Is het mogelijk om tegelijkertijd slachtoffer en dader te zijn? Is verzoening gefundeerd op een oorspronkelijke verbondenheid die ons in staat stelt de dader te vergeven? Want hoewel verzoening zich richt op toekomstige juridische relaties, kan het verleden niet zomaar uitgewist worden. Deze vragen worden onderzocht in dit boek, waarin een groep filosofen uit verschillende conflictgebieden bijeenkomt, georganiseerd door een Afrikaan die door de anderen ‘Socrates’ wordt genoemd, maar zichzelf Bernard noemt.

De deelnemers en de dialogen zijn fictief, maar toch zo authentiek mogelijk. Ze zijn het resultaat van jarenlange discussies van de auteur met diverse collega’s en grondig onderzoek binnen een internationaal netwerk. Van Roermund was mede-organisator, samen met Emilios Christodoulidis, Scott Veitch en Johan VanderWalt.

Dit boek spreekt iedereen aan die geïnteresseerd is in vredesvraagstukken, rechtsherstel, vluchtelingenstromen en militaire interventies. Het is ook relevant voor studenten en docenten in disciplines zoals ethiek, politieke filosofie, rechtstheorie, genocidestudies, victimologie, mensenrechten en internationale betrekkingen.

Dorien Pessers (emeritus hoogleraar UvA en VU) merkt op: ‘Weinig filosofen slagen erin om de geleefde werkelijkheid op een overtuigende manier te verhelderen. Bert van Roermund is een van hen. Zijn boeiende en vakkundig opgebouwde dialogen leren ons onder andere dat verzoening en vergeving uiteindelijk neerkomen op de erkenning dat slachtoffers ook daders hadden kunnen zijn.’

Jan Gruiters (algemeen directeur PAX) noemt het werk ‘intrigerend, soms ontroerend, en vooral tot nadenken stemmend.’

Bert van Roermund is emeritus hoogleraar rechtsfilosofie aan de afdeling European and International Public Law van Tilburg Law School.