In de ontwikkelingspsychologie wordt erkend dat een kind op een bepaald moment zijn eigen individualiteit ontdekt. Het realiseert zich dat het uniek is, met een eigen lichaam en identiteit, los van ouders, broers en zussen, en andere mensen. Deze “ontwaking van zelfbewustzijn” wordt gezien als een cruciale stap in de ontwikkeling en individualisering van het kind.

In 2002 bracht Dolph Kohnstamm, emeritus hoogleraar ontwikkelingspsychologie, het boek “Ik ben ik; De ontdekking van het zelf” uit. Hierin verzamelde hij herinneringen van talloze mensen die deze bewustwording van hun eigen individualiteit op een opvallende en plotselinge manier hadden ervaren. Dit fenomeen van abrupt zelfbewustzijn fascineerde Kohnstamm, en hij bleef zijn onderzoek voortzetten door nog meer herinneringen te verzamelen.

In zijn werk “Plotseling zelfbesef” biedt hij opnieuw, maar nu uitgebreider, een verzameling herinneringen aan dit unieke moment uit de jeugd van mensen. De verhalen zijn vaak kort, maar krachtig, in eenvoudige en ongekunstelde taal opgeschreven. Voor de meeste mensen heeft dit zelfbewustzijnsmoment een grote betekenis, ook al is het vaak moeilijk precies te verklaren. Het blijft een levenslang blijvende herinnering.

Kohnstamm probeert de vragen die dit verschijnsel oproept te beantwoorden. Waarom hebben sommige mensen zo’n duidelijk moment van zelfbesef, terwijl anderen dat niet hebben? Waarom zijn het voornamelijk vrouwen en maar weinig mannen die dergelijke herinneringen hebben? Welke factoren moeten aanwezig zijn voor zo’n moment zich kan voordoen? Wat zijn de overeenkomsten tussen al deze herinneringen?

Op deze manier biedt Kohnstamm een indrukwekkend rijke beschrijving van het fenomeen van plotseling zelfbesef. Zijn boek vormt een basis voor verder onderzoek naar de betekenis en rol van dit verschijnsel binnen de ontwikkelingspsychologie.