In 2021 werd de opdracht gegeven om het Besluit ACL te evalueren. Dit verslag documenteert het onderzoek naar deze evaluatie. Op 1 maart 2017 trad het Besluit Adviescollege levenslanggestraften in werking, waarmee een mechanisme werd geïntroduceerd voor de herbeoordeling van levenslange gevangenisstraffen. De noodzaak hiervan bleek uit uitspraken van de Hoge Raad en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Het Adviescollege levenslanggestraften (ACL) speelt een cruciale rol binnen dit herbeoordelingsmechanisme.

Het Ministerie van Justitie en Veiligheid heeft in 2021, in samenwerking met het ACL, de Erasmus Universiteit gevraagd het Besluit ACL te evalueren. Het onderzoek richtte zich op hoe het herbeoordelingssysteem voor levenslange gevangenisstraffen in de praktijk werkt. Dit rapport presenteert de bevindingen van die evaluatie.

De resultaten van het onderzoek zijn tweezijdig. Enerzijds functioneert het mechanisme goed, mede dankzij de inzet en toewijding van de betrokken partijen. Het Besluit ACL heeft een systeem opgezet dat de ministeriële besluitvorming over toelating tot een re-integratiefase en mogelijke gratiëring effectief voorbereidt. Anderzijds zijn er tekortkomingen vastgesteld.

Er zijn twee belangrijke knelpunten die extra aandacht behoeven. Ten eerste moet het ACL als organisatie worden versterkt om zijn taken adequaat te kunnen blijven uitvoeren. Ten tweede moet de structuur en duur van de re-integratiefase (momenteel minder dan twee jaar) heroverwogen worden. De huidige tijdsduur is te kort en de opzet biedt onvoldoende flexibiliteit. Het rapport bevat aanbevelingen om deze knelpunten aan te pakken.