Het strafrecht is een juridische tool die een aanzienlijke impact kan hebben op fundamentele rechten. Het is daarom enigszins tegenstrijdig dat er steeds vaker een beroep op wordt gedaan om mensenrechten te beschermen. Wat nog opvallender is, is dat deze verplichting voor staten om strafrecht in te zetten, juist door internationale mensenrechtenorganisaties wordt afgeleid uit diverse fundamentele rechten. Zaken als het recht op leven, het verbod op foltering en het recht op privacy worden aangehaald om te eisen dat staten bepaalde handelingen strafbaar stellen, strafrechtelijke onderzoeken uitvoeren en daders vervolgen en bestraffen. In plaats van dat staten enkel worden geacht zich te onthouden van inbreuken op fundamentele rechten, moeten ze nu actief worden en voldoen aan zogeheten positieve verplichtingen. Hierbij worden inbreuken op fundamentele rechten geaccepteerd of zelfs noodzakelijk geacht. Inhoud: 1. Inleiding 2. Negatieve vrijheid en strafrecht 3. Positieve verplichtingen 4. Basis van de beschermingsplicht (‘duty to protect’) 5. Positieve verplichtingen in strafrechtelijke procedures 6. De negatieve constitutie van de Verenigde Staten 7. Evaluatie van positieve verplichtingen voor strafrechtelijk gebruik 8. Een beperkt alternatief 9. Conclusie. Deze rede werd verkort uitgesproken bij de aanvaarding van de functie van hoogleraar mensenrechten aan de Radboud Universiteit Nijmegen.