De Frans-Duitse Oorlog van 1870-1871, vaak aangeduid als de ‘Moeder van De Grote Oorlog’, vormt het centrale thema van het eerste deel van de serie Oorlogsdossiers. Deze reeks onderzoekt belangrijke Europese conflicten die de loop van de geschiedenis, ook voor Nederland, hebben beïnvloed. Sporen van deze oorlogen zijn nog altijd zichtbaar in landschappen, monumenten en musea. Het waren conflicten die vaak talloze slachtoffers maakten, soms oplopend tot miljoenen. De Frans-Duitse Oorlog, waar dit boek zich op richt, is een sleutelmoment dat inzicht biedt in de dynamiek van de latere Eerste Wereldoorlog. Ondanks zijn grote invloed is deze oorlog in Nederland grotendeels uit het collectief geheugen verdwenen, overschaduwd door de Eerste Wereldoorlog. Het feit dat een kwart miljoen soldaten en een half miljoen burgers het leven lieten, is voor velen vergeten.

Deze oorlog wakkerde in Frankrijk een intense haat tegen Duitsland aan. Het verlies van Elzas-Lotharingen door de Fransen droeg bij aan het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog. Het is vaak vergeten dat Straatsburg, tegenwoordig een symbool van vreedzame Europese samenwerking en de zetel van het Europees Parlement, destijds zwaar werd verwoest. De oorlog introduceerde ook nieuwe wapens zoals machinegeweren en Krupp-kanonnen, en markeerde een vroeg begin van luchtoorlogvoering door het gebruik van ballonnen. Bovendien leidde de oorlog tot verbeteringen in de Nederlandse defensie, met de toevoeging van vier forten aan de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Toch maakte de zwakke staat van onze verdediging duidelijk dat Nederland in een oorlogssituatie kwetsbaar zou zijn geweest, ondanks zijn neutraliteit.

Nog vóór de vrede in mei 1871 werd getekend, vielen tijdens de Commune van Parijs, een grote maar mislukte sociale revolutie, duizenden doden. Deze gebeurtenis verscherpte de klassenverschillen in de daaropvolgende decennia. Er zijn dus talloze redenen om meer te weten te komen over de impact en nasleep van deze oorlog.