In het zevende en laatste deel van deze serie van zeven boeken schetst de auteur de slotperiode van de Spaanse overheersing in Amsterdam. Dit boek markeert het einde van de ontwikkelingsfase van onze hoofdstad. De aanvang van de Tachtigjarige Oorlog, door de auteur aangeduid als ‘de vrijheidsoorlog’, wordt uitvoerig belicht: wie wist bijvoorbeeld dat er ook een zogenaamde Vierjarige Oorlog was, dat het Amsterdamse bestuur pro-Spaans was, en dat het later werd afgezet en de kant van Oranje koos tijdens de Alteratie van 1578, grotendeels vanwege bedreigde handelsbelangen? Met dit deel sluit de auteur het hoofdstuk van ‘de oude tijd’ in de geschiedenis van Amsterdam af. Hoewel hij hoopte de verdere geschiedenis te beschrijven, is dat helaas nooit gerealiseerd. Jan ter Gouw (1814-1894, onderwijzer) heeft zich als geen ander verdiept in de geschiedenis van Amsterdam. In zijn vrije tijd schreef hij talloze boeken over zijn geliefde stad, soms in samenwerking met Jacob van Lennep en soms onder het pseudoniem Joannis Aurelius, waarbij hij nauwgezet archiefonderzoek deed. Hoewel Ter Gouw het 18e-eeuwse standaardwerk over de hoofdstad van Jan Wagenaar prijst, vond hij toch dat hij ‘van den grond af weer beginnen’ moest en ‘vlijtigelijk’ de stadsregisters moest doornemen. Over deze zelf opgelegde ‘reuzentaak’ verklaart Ter Gouw: ‘geen andere prikkel heeft mij daartoe aangespoord dan de liefde tot mijne vaderstad’. De serie, geschreven tussen 1879 en 1891, behandelt ‘de vroegste tijd tot juni 1578’.