Wetenschappers moeten niet alleen beschikken over de juiste kennis en vaardigheden om hun werk effectief uit te voeren, maar ook hun houding speelt een cruciale rol. Het maakt namelijk een aanzienlijk verschil of zij hun vak met een open blik of met oogkleppen beoefenen. In deze redevoering onderscheidt Ilja Maso vijf verschillende houdingen die wetenschappers kunnen aannemen. Vier daarvan, zo stelt hij, passen niet in de wetenschappelijke wereld. Alleen de door Charles Sanders Peirce beschreven ‘wetenschappelijke houding’ en de bijbehorende ‘filosofische geest’ van Friedrich von Schiller zijn geschikt. Binnen de academische wereld zijn er echter maar weinig mensen die deze houding en de bijbehorende toewijding aan uitmuntendheid bezitten. Universiteiten, die deze kwaliteiten zouden moeten koesteren, richten zich voornamelijk op het aantal voltooide proefschriften, gepubliceerde internationale artikelen, op tijd behaalde diploma’s en financiële inkomsten. Desondanks kan de wetenschappelijke houding via het onderwijs de prominente positie (her)vinden die ze verdient. Maso legt uit hoe dit mogelijk is aan de hand van de dialectische methode van Socrates.