In de onderbouw is het essentieel om goede materialen te hebben. Het spel van jonge kinderen is sterk verbonden met tastbare voorwerpen en materialen. Ze hebben veel behoefte aan materialen waarmee ze kunnen manipuleren en experimenteren, zoals zand en water, en beeldende materialen zoals papier en kosteloos materiaal. Om de spelontwikkeling te bevorderen, zijn ook materialen nodig voor rollenspel, de verteltafel en de verhaaltafel, en voor constructie-activiteiten. Daarnaast zijn er diverse speelleermaterialen zoals lotto’s, puzzels en memory. Hoewel de leermiddelenmarkt een overvloed aan opties biedt, rijst de vraag welke hiervan echt nuttig en interessant zijn. Sommige materialen kunnen bovendien beter zelf gemaakt worden, samen met de kinderen. Om kinderen te introduceren in de wereld van geschreven en gedrukte taal, en in rekenkundige activiteiten, zijn geschikte materialen onmisbaar: materialen voor speelhoeken, (prenten)boeken, en middelen om teksten en boeken te maken, te schatten, te meten, te tellen en te schematiseren. Daarnaast speelt ict een belangrijke rol in de onderbouw; de computer, scanner en digitale camera worden vaak gebruikt. Er zijn talloze educatieve softwareprogramma’s beschikbaar, maar welke zijn daadwerkelijk waardevol? ‘Het materialenboek’ biedt een uitgebreid overzicht van al deze materialen. Leerkrachten vinden hierin uitleg over de kenmerken en mogelijkheden van de materialen, evenals aandachtspunten voor kritische beoordeling en selectie. De verschillende hoofdstukken bevatten aanbevelingen voor een verantwoord materiaal-aanbod en voor de koppeling met kernactiviteiten voor de onderbouw. Naast voorstellen voor het creëren van een rijke leeromgeving in de klas, wordt ook aandacht besteed aan buitenspel. Hoe ziet een stimulerende buitenomgeving eruit? Welke materialen kunnen daar worden ingezet om spel en leren te bevorderen? Barbara Nellestijn is onderwijspedagoog en werkt naast haar functie als groepsleerkracht in het basisonderwijs ook als nascholer en onderwijsontwikkelaar bij de Activiteit: het landelijk centrum voor Ontwikkelingsgericht Onderwijs in Alkmaar. Frea Janssen-Vos is eveneens onderwijspedagoog. Na bijna tien jaar in het kleuteronderwijs te hebben gewerkt, was zij verbonden aan het Kohnstamm Instituut van de Universiteit van Amsterdam en aan het Algemeen Pedagogisch Studiecentrum (APS). Als auteur van onder andere ‘Basisontwikkeling in de onderbouw’, ‘Startblokken van Basisontwikkeling’ en ‘Spel en ontwikkeling’ heeft zij een vooraanstaande reputatie opgebouwd binnen het basisonderwijs.