Nomos is koning. Herodotus’ interesse in vrouwen en mannen uit verschillende culturen is uitgebreid uitgewerkt als onderdeel van de syllabus voor het CE Grieks 2023. Het boek streeft ernaar om de cultuurhistorische inleidingen evenredig over het geheel te verspreiden, om te voorkomen dat er hoofdstukken zonder Grieks samenklonteren en om een gevarieerde structuur te bieden. De Griekse tekst is ontleend aan C. Hude’s Herodoti Historiae, Oxford 19273 (Oxford Classical Texts). Voor de verplichte vertaalde passages uit Historiën zijn vertalingen van drie verschillende vertalers gekozen: Onno Damsté (boek 1), Hein L. van Dolen (boeken 3 en 4) en Wolther Kassies (boeken 2, 8 en 9). De vertalingen van Ilias 6.289-292, Odyssee 4.227-330 en 351-352 zijn van de hand van de Roy van Zuydewijn. Het boek vormt een compleet systeem. Alle woorden waarvan leerlingen de betekenis zouden moeten kennen, zijn opgenomen in een alfabetische woordenlijst. Woorden die niet in deze basislijst staan, zijn van annotaties voorzien. Vaak voorkomende woorden uit het pensum zijn eveneens in de lijst opgenomen. Op verzoek van veel gebruikers van de Eisma-examenbundels wordt deze woordenlijst niet in het boek zelf opgenomen, maar als een apart katern geleverd. Zo kunnen docenten zelf bepalen of leerlingen de lijst of een woordenboek gebruiken tijdens het vertalen. De annotaties zijn gebaseerd op de basiswoordenlijst van Logos. De eerste Griekse teksten van het pensum (hoofdstukken 2 en 3) zijn uitgebreider geannoteerd. Leerlingen maken geleidelijk kennis met het Ionisch van Herodotus, dat in de vorm van geheugensteuntjes in hoofdstuk 14 wordt aangeboden. We hebben enkele onderwerpen toegevoegd die, hoewel niet in de syllabus opgenomen, vaak in het pensum voorkomen. Deze onderwerpen zijn gemarkeerd met een *. Hoofdstuk 15 is geheel gewijd aan Herodotus als verteller en behandelt relevante narratologische begrippen. Belangrijke grammaticale onderwerpen worden besproken in geheugensteuntjes naar aanleiding van de teksten (hoofdstuk 16). Achterin het boek (hoofdstuk 17) staat een lijst van basiswoorden gebaseerd op het pensum. Het is aan te raden deze woorden te laten leren voordat een passage vertaald wordt. Wij geloven dat woordkennis bij Herodotus de vertaalvaardigheid bevordert. Het boek bevat talrijke vragen en opdrachten over diverse onderwerpen: grammaticale structuur, narratologie, inhoud, opbouw van de tekst, tekstvarianten en illustraties. Er zijn ook opdrachten waarbij leerlingen de Griekse tekst moeten vergelijken met een bestaande vertaling om deze te beoordelen. Bij de vertaalde teksten zijn opdrachten toegevoegd die vooral betrekking hebben op de inhoud en voortgang van het verhaal. Er zijn 12 proefvertalingen in het boek opgenomen (hoofdstuk 18), die aansluiten bij het thema van het pensum. In het docentenboek zijn nog eens drie extra proefvertalingen opgenomen. De annotaties bij de vijftien proefvertalingen zijn afgestemd op het Woordenboek Grieks-Nederlands van Eisma. Hoofdstuk 13 behandelt het thema van het pensum. Na een inleiding worden algemene vragen gesteld om leerlingen aan te moedigen na te denken over hoe het thema in de teksten voorkomt. In het docentenboek zijn verder de werkvertalingen van de Griekse teksten en alle proefvertalingen te vinden, waarvan drie met een kolonindeling, samen met de antwoorden op de vragen en opdrachten en de CvTE-minimumlijst van 2015. De spelling van eigennamen is een uitdaging in dit boek. In de inleidingen, werkvertalingen, annotaties en onderschriften bij illustraties hebben we de spelling aangehouden die de syllabus gebruikt (de ‘Latijnse’ spelling), die ook op het examen wordt gehanteerd. De vertalers gebruiken echter de ‘Griekse’ spelling. Om verwarring bij leerlingen te voorkomen, begint het boek met een opmerking over de spelling. Er is aanvullend lesmateriaal beschikbaar, zoals powerpoints met analyses van complexe zinnen. De Griekse teksten worden in een apart katern bij het boek geleverd en zijn ook digitaal beschikbaar in PDF en Word. Dit geldt ook voor de proefvertalingen, basiswoorden en alfabetische woordenlijst. Docenten met een abonnement op de examenbundel ontvangen dit automatisch. We zijn dankbaar voor de adviezen van Mathieu de Bakker, Michèle Meijer en Maria van de Poel. Tot slot willen we Gino Weel en Chantal Bekkers van Grefo bedanken voor hun geduld en inspanningen om dit boek optimaal vorm te geven. De auteurs, Jori Castricum, Charles Hupperts en Aniek van den Eersten.