Hoe onafhankelijk is een rechter wanneer politici zich bemoeien met een rechtszaak? Hendrik Gommer onderzocht deze kwestie vanuit sociologische, psychologische, historische, antropologische en juridische perspectieven door veertien spraakmakende rechtszaken te analyseren. Zijn conclusie is dat de scheiding der machten in Nederland in de praktijk niet echt bestaat. Na een opmerking van VVD-Kamerlid Fred Teeven besloot de rechter tot strafvermindering voor de veroordeelde Holleeder, omdat die opmerking de verdachte ‘niet ten voordele gestrekt’ had. Was de onpartijdigheid van de rechter werkelijk in het geding? Promovendus Hendrik Gommer onderzocht deze vraag voor de Nederlandse rechtspraktijk vanuit meerdere invalshoeken. Hij bestudeerde hoe een rechter tot zijn beslissingen komt, of hij daadwerkelijk onafhankelijk kan zijn, en waarvan zijn gezag afhankelijk is. Hij onderzocht veertien opmerkelijke zaken, zoals die van Menten en Lucia de B., en liet politici een enquête invullen. Gommer concludeert dat de trias politica in Nederland, bestaande uit de wetgevende macht (parlement), de uitvoerende macht (regering) en de rechterlijke macht (rechters), eigenlijk is vervaagd: Nederland kent veel meer machten die als een organisch geheel samenwerken. Hoewel rechters onpartijdig en onafhankelijk zouden moeten zijn, blijken ze afhankelijk van vele partijen. Voor een onpartijdig oordeel hebben ze de hulp nodig van de overheid, politiek, deskundigen, media, collega’s, hun sociale omgeving en hun eigen ervaringen. Rechters vertrouwen ook op hun intuïtie, wat volgens Gommer soms tot fouten leidt. Deze intuïtie moet daarom kritisch worden gecontroleerd. Dit kan volgens hem deels via het Project Motiveringsverbetering in Strafvonnissen (PROMIS), waarbij rechters worden aangemoedigd hun beslissingen helder en onderbouwd te motiveren. Uit Gommers onderzoek blijkt dat Nederlandse rechters niet zodanig door uitspraken van individuele politici worden beïnvloed dat hun onpartijdigheid in het geding komt. Zulke uitspraken zijn slechts één van de vele factoren die een rechter kunnen beïnvloeden, maar ze ondermijnen niet het gezag van de rechter. Uit een onderzoek onder leden van de Eerste en Tweede Kamer bleek dat hun vertrouwen in de rechter hoog is. De meeste Kamerleden vinden dat ze zich terughoudend moeten opstellen ten aanzien van lopende zaken. Alleen bij veel media-aandacht bemoeien Kamerleden zich ermee, vaak naar aanleiding van een krantenbericht. Gommer raadt aan niet te krampachtig te reageren op politieke uitspraken over zaken die nog onder de rechter zijn. Hij analyseerde de volgende spraakmakende zaken: I. De zaak Menten II. De Egmondse Strandzaak III. De Pikmeer-zaak IV. De zaak van De Hakkelaar V. De Dover-zaak VI. De Schiedammer Parkmoord VII. De zaak Volkert van der G. VIII. De zaak van de AH-medewerker IX. De zaak Erik O. X. De zaak Savanna XI. Samir A. XII. De zaak Taïda Pasic XIII. Lucia de B. XIV. De zaak Holleeder.