In “De dwerg in de schaakautomaat” neemt Lieven de Cauter de uitdaging aan om Benjamins werk grondig te onderzoeken, in plaats van het oppervlakkig te benaderen. Hij duikt diep in de mysterieuze ‘theologie’ binnen Benjamins denken en onthult de specifieke structuur ervan. De Cauter laat zien dat Benjamins oeuvre doordrongen is van een idee van een leer die, hoewel ideaal, binnen de filosofie onmogelijk blijkt. Deze leer vormt de basis voor zijn teksten, die vaak langs een verborgen raster van de messianistische triade en de theologische as zijn gestructureerd. Dit framework stelt Benjamin in staat om extreme en soms tegenstrijdige standpunten te innemen. De Cauter biedt niet alleen een frisse kijk op Benjamins taalfilosofie, esthetiek en geschiedfilosofie, maar ook op het Passagen-Werk, dat de moderniteit onderzoekt via de passage als monade en marginale figuren zoals de flaneur en de hoer. Benjamins ‘theologie van de prostitutie’ bereikt een hoogtepunt in deze studie, waarin de dialectiek van afstand en nabijheid in de erotiek als kernmetafoor voor zijn esthetica fungeert. Uit de gedetailleerde analyse blijkt dat het de theologische dwerg is die, met zijn geheime leer, de schaakautomaat van Benjamins teksten beheert.