De pottenbakkers van Gouda 1570-1940
📚 Samenvatting boek:
Het boek “De pottenbakkers van Gouda 1570-1940 en hun betekenis voor de geschiedenis van de Nederlandse keramiek” door Adri van der Meulen en Paul Smeele duikt in de meer dan 350 jaar lange traditie van het pottenbakkersvak in Gouda. Dit ambachtelijke werk werd in tal van kleine werkplaatsen in de binnenstad van Gouda van generatie op generatie doorgegeven, en sommige werkplaatsen bleven eeuwenlang actief. Verschillende factoren droegen bij aan het langdurige voortbestaan van de Goudse keramiekindustrie. Gouda stond bekend om de hoogwaardige producten, vooral de groene en gele potten die veel geliefd waren op de Amsterdamse markt. Daarnaast zorgde de tabakspijpenindustrie in Gouda voor financiële stabiliteit door afspraken te maken over het gebruik van pottenbakkersovens voor het bakken van pijpen. De Goudse pottenbakkers wisten zich ook aan te passen aan veranderende marktvraag. Aan het einde van de achttiende eeuw, toen de economie verslechterde, schakelden zij over op de productie van imitatie Frankorter potten, die sinds 1760 de markt domineerden. Dankzij deze strategie bleef Gouda meer dan een eeuw succesvol. Tegen het einde van de negentiende eeuw was Gouda uitgegroeid tot het grootste productiecentrum van Nederland, groter dan concurrenten in Bergen op Zoom, Oosterhout en Friesland. Met de oprichting van plateelbakkerij Zuid Holland in 1898 door Adriaan Jonker Kz. en Egbert Estié, maakte kunstaardewerk zijn intrede in de Goudse industrie. Ook de pijpenfabrikanten Van der Want en Goedewaagen verschoven hun focus naar deze nieuwe markt. Tussen 1920 en 1940 werden kleinere kunstaardewerkfabrieken opgericht, vaak door voormalige werknemers van de traditionele pottenbakkerijen, waardoor de productie aansloot op de lange traditie van Goudse keramiek. Dit boek biedt een gedetailleerd overzicht van de geschiedenis van het Goudse pottenbakkersambacht, de producten, de rol van het gilde en sociale aspecten zoals de positie van vrouwen in het bedrijf. Ook de positie van Gouda ten opzichte van andere Hollandse steden wordt belicht. Deze rijk geïllustreerde en boeiende geschiedschrijving is gebaseerd op uitgebreid archiefonderzoek en onderstreept het belang van deze industrie voor Gouda.