Hoe kwam het dat de Nederlandse marinestrategie zich twee keer liet meeslepen door een ‘hype’ als het navalisme? De eerste keer, vanaf 1912, viel de impact van het navalisme mee. De tweede keer, vanaf 1936, waren de gevolgen echter catastrofaal: een onderzeebootstrategie met de meest geavanceerde tactieken ter wereld werd tenietgedaan. Hierdoor waren de successen van de Nederlandse onderzeeboten in de Tweede Wereldoorlog, hoe indrukwekkend ook, slechts een schaduw van hun potentieel. Dit boek van Jaap Anten onthult de oorzaken hiervan en herschrijft daarmee de geschiedenis van de Koninklijke Marine.

Maar wat hield navalisme precies in? Het was een ideologie die maritieme uitbreiding als cruciaal zag voor het voortbestaan van een mogendheid. De Koninklijke Marine probeerde dit te realiseren met overdreven ambitieuze ‘risicostrategieën’, waarmee ze beweerden een sterkere maritieme macht te kunnen verlammen. Deze strategieën waren echter te ambitieus, gezien de macht van Japan, de grote zeemacht die Nederland moest weerstaan ter bescherming van Nederlands-Indië. Nederland liet zich meeslepen door internationale trends. Dit boek maakt duidelijk hoe het Nederlandse denken van 1912-1942 overeenkwam met het Duitse. Het toont ook aan dat de Duitsers niet de enigen waren die een risicostrategie volgden, een strategie die hen zwaar bekritiseerd werd vanwege de rivaliteit met Engeland, en dat het idee oorspronkelijk Amerikaans was. Het verklaart waarom de Amerikaanse strategie slaagde terwijl de andere dat niet deden, en biedt daarmee nieuwe inzichten in de Duitse marinestrategie en onderzeeboottactieken. Dit maakt het boek van internationale waarde, zoals blijkt uit de uitgebreide Engelse samenvatting.

Jaap Anten (1954) studeerde Sociale en Organisatiepsychologie in Leiden. Na een carrière in onder meer musea, begon hij in 2001 bij het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) in Leiden. In datzelfde jaar publiceerde hij een gedetailleerde ‘biografie’ over de kruisers Hr.Ms. Java en Sumatra. Deze publicatie werd gevolgd door diverse recensies en artikelen over schepen en de geschiedenis van Indonesië, waarbij een gepland artikel uiteindelijk uitgroeide tot dit proefschrift.