De Eerste Wereldoorlog markeerde het definitieve einde van de negentiende eeuw in Europa. Deze Grote Oorlog en de nasleep ervan hadden ingrijpende gevolgen voor het politieke landschap op het continent. Het conflict eiste ook een ongekend aantal slachtoffers, met niet minder dan tien miljoen soldaten die hun leven verloren. Desondanks kreeg deze belangrijke historische periode in Nederland relatief weinig aandacht. Historicus Brands heeft dit zelfs omschreven als een ‘blinde vlek in het historisch bewustzijn van Nederland’. Er lijkt echter verandering op komst: de afgelopen jaren is er een groeiende interesse voor de Eerste Wereldoorlog, zowel onder het grote publiek – zoals te zien is aan het succes van de Nederlandse vertalingen van Pat Barker’s boeken – als binnen de academische wereld. Deze bundel bevat bewerkte lezingen van een studiedag over de Eerste Wereldoorlog, georganiseerd door de Faculteit der Historische en Kunstwetenschappen van de Erasmus Universiteit. De artikelen zijn gegroepeerd rond vier thema’s: militaire aspecten, sociaal-bestuurlijke en sociaal-economische uitdagingen, en de culturele dimensie van ‘leven naast de catastrofe’.

Inhoud: HANS BINNEVELD/MARTIN KRAAIJESTEIN/MAJRA ROHOLL/PAUL SCHULTEN, Inleiding WIM KLINKERT, Met de pen of met het zwaard. Militaire middelen en de verdediging van de neutraliteit 1910-1914 RUUD JANSSENS, Nuances in neutraliteit: het optreden van de Koninklijke marine in Nederland en Nederlands-Indië tijdens de Eerste Wereldoorlog HANS BINNEVELD, Nederland en de oorlogsneurosen EVELYN DE ROODT, Reacties van Nederlanders op vluchtelingen tijdens de Eerste Wereldoorlog MARTIN KRAAIJESTEIN, Lokale noden en lokaal beleid PAUL VAN DE LAAR, Rotterdam tijdens de Eerste Wereldoorlog. De transito-economie nader belicht JOOP VISSER/MARTIJN VISSER, Profijt en protest. Verscherping der sociale tegenstellingen in Nederland gedurende de Eerste Wereldoorlog MARIANNE BREZET, De Eerste Wereldoorlog en de groei van de overheidsbemoeienis in Rotterdam IVO BLOM, Business as usual? Filmhandel, bioscoopwezen en filmpropaganda in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog HENK GRAS, Per duikboot door een boerensloot. Aspecten van de theatercultuur in Rotterdam gedurende de Eerste Wereldoorlog PAUL SCHULTEN/MARTIN KRAAIJESTEIN, Nederlandse gedenktekens van de Eerste Wereldoorlog