In de jaren 1870 was er in heel Europa sprake van een duidelijke tegenstelling tussen ultramontaans katholicisme en liberaal ‘modernisme’. In Pruisen leidde dit tot de Kulturkampf, waarbij Bismarck met steun van de liberalen een streng onderdrukkend beleid voerde tegen de katholieke kerk en haar aanhangers. Ook in Nederland zorgde de ultramontaanse kwestie voor spanningen, maar de Nederlandse overheid pakte de situatie op een geheel andere manier aan. Hierdoor konden verbannen Pruisische bisschoppen en geestelijken zich zonder al te veel problemen in Nederland vestigen. Het boek “Een les uit Pruisen” brengt op een systematische manier de Nederlandse reacties op de Kulturkampf in kaart en onderzoekt hoe dit conflict de politieke en religieuze verhoudingen in Nederland beïnvloedde. Deze studie bekijkt ook waarom de Nederlandse benadering van het ultramontaanse vraagstuk zo verschilde van de Pruisische aanpak.