Winnaar van de Libris Geschiedenis Prijs 2012

Hoeveel wisten gewone Nederlanders tussen 1940 en 1945 werkelijk over de Holocaust? Deze vraag behoort tot de meest prangende en verontrustende in de Nederlandse geschiedenis.

Hoewel deze kwestie al eerder is onderzocht en beantwoord, stelden de prominente historici Abel Herzberg, Jacques Presser en Loe de Jong dat men destijds niet op de hoogte was; de informatie was beperkt en onsamenhangend, en de misdaad onvoorstelbaar. Echter, een nieuwe lichting historici betwistte deze opvatting. Zij ontdekten dat de BBC, Radio Oranje, de illegale pers en oorlogsdagboeken regelmatig termen als ‘uitroeiing’ en ‘vernietiging’ van de joden gebruikten. Volgens hen kon men, indien men dat wilde, op de hoogte zijn – maar velen kozen ervoor om het niet te willen weten, omdat ze dan zouden moeten handelen. Uit angst, onverschilligheid en antisemitisme keken ze liever de andere kant op. De consensus is nu dat het lot van de joden ongewenste kennis was. In ‘Wij weten niets van hun lot’ wordt dit complexe thema opnieuw onderzocht, waarbij 170 dagboeken van zeer diverse Nederlanders worden gebruikt om te reconstrueren en te analyseren wat men destijds hoorde, dacht en wist.

Over de auteur(s):
Dr. Bart van der Boom is docent moderne Nederlandse geschiedenis aan de Universiteit Leiden.