In het laatste der dagen
📚 Samenvatting boek:
Na de Franse revolutie van 1789 beleefden eschatologische ideeën een sterke heropleving in West-Europa en Noord-Amerika. Veel mensen interpreteerden de gebeurtenissen van hun tijd als vervullingen van Bijbelse profetieën, vooral die uit het boek Openbaringen. Ze geloofden dat ze leefden in ‘de laatste dagen’, net voor een wereldwijde verandering die zou culmineren in het Laatste Oordeel en de terugkeer van Christus. Hoewel de eindtijdbewegingen in Groot-Brittannië, Duitsland en Frankrijk al uitgebreid zijn gedocumenteerd, zijn de profeten en bewegingen in de Noordelijke Nederlanden minder bekend.
In een uitgebreid onderzoek presenteert historicus Rie-Hilje Kielman een gedetailleerd overzicht van de vele profeten en eindtijdbewegingen in Nederland tussen 1790 en 1880. Ze beschrijft de trends en gebeurtenissen die deze groepen als betekenisvol beschouwden. Revoluties in 1830 en 1848 en de Frans-Duitse oorlog van 1870 werden gezien als voortekenen van de apocalyps. Atheïsme en toenemende scepsis ten opzichte van het Christendom werden als tekenen van het naderende Einde der Tijden beschouwd. Er was een strijd tussen het Bijbelse en het moderne wereldbeeld, tussen een gesloten en open toekomstvisie, een strijd die de modernisering van Nederland aanzienlijk beïnvloedde. Dit is een verhaal over chiliasme en evangelische onrust, over Willem Bilderdijk en Hendrik Hentzepeter, over de Afscheiding en het Réveil, over het ‘Neerlands Edendal’ en de Zwijndrechtse Nieuwlichters, over doemdenken en de droom van het Nieuwe Jeruzalem.
In haar boek biedt Rie-Hilje Kielman een indrukwekkend breed perspectief op de illusies en desillusies, de angsten en de hoop van negentiende-eeuwse Nederlanders. Met een uitgebreide bronnenlijst en register.