In zijn boek onderzoekt Van der Plank het geweld van etnische zuiveringen tussen 1910 en 1950, een proces dat in Midden-Europa alleen al zo’n 37 miljoen mensen uit hun huizen verdreef en deels ombracht. Hij stelt de vraag of dit misschien een noodzakelijke fase is in de ontwikkeling van een liberale en tolerante democratie: “Democratie kan niet simpelweg door verdragen en decreten worden ingesteld. Ze moet groeien in een proces waarin belangengroepen door schade en schande leren dat ze hun belangen beter binnen het parlementaire systeem kunnen behartigen, en dat de staat hen daarbij ondersteunt.” Jeroen Buve, directeur van het Rudolf von Laun Instituut, prijst Pieter van der Plank voor zijn indrukwekkende werk dat de complexe historische situaties in grote delen van modern Europa overzichtelijk maakt. Hij beschouwt deze studie als een essentiële inventarisatie en analyse van historische conflicten en hun oorzaken, die ons waardevolle lessen voor de toekomst biedt, aangezien de desintegratie en vorming van staten nog steeds voortduurt. (. . .) Het is cruciaal dat alle aspecten van de geschiedenis van Midden-Europa, zelfs de meest pijnlijke, door grondig onderzoek worden belicht en verklaard. Het is mijn hoop dat de lezer het belang inziet van zowel academische reflectie als daadkrachtig optreden om etnische zuiveringen vanaf het begin te stoppen. Dergelijke processen beginnen vaak gemakkelijk, maar zijn moeilijk te beheersen zodra ze op gang zijn gekomen. Ruud Lubbers, voormalig Hoge Commissaris voor Vluchtelingen van de Verenigde Naties, merkt op dat het concept van de natiestaat voor het eerst expliciet werd geformuleerd in het programma van de revolutionaire Franse republiek van 1792 – liberté, égalité, fraternité – en dat het sindsdien is geworteld in een door de staat afgebakende culturele uniformiteit en collectieve identiteit. Dit proces, dat individuen de mogelijkheid gaf tot emancipatie als politiek bewuste, economisch vrije en sociaal-solidaire staatsburgers, werd in West-Europa voorafgegaan door eeuwen van voorbereiding en vond zijn bevestiging in de democratisering die de gehele negentiende eeuw in beslag nam.