De bundel essays ter ere van Jit Peters, die tot 1 april 2011 hoogleraar Staatsrecht was aan de Faculteit der Rechtsgeleerdheid van de Universiteit van Amsterdam, draagt de titel “Rechterlijk Activisme”. Deze term heeft tegenwoordig vaak een negatieve connotatie. Een rechter die zich activistisch opstelt, blijft niet binnen de hem toegewezen rol ten opzichte van andere machten, maar neemt taken op zich die eigenlijk thuishoren bij de wetgever of het bestuur. Oorspronkelijk werd de term in de Amerikaanse doctrine gebruikt om een politiek gezien te voortvarend opererend Hooggerechtshof aan te duiden, maar inmiddels komt rechterlijk activisme ook in de literatuur van diverse andere rechtsgebieden aan bod.

In deze verzameling vindt de lezer een breed scala aan bijdragen. Sommige essays richten zich op de rechtsvormende rol van de rechter, zoals blijkt uit uitspraken van de Hoge Raad. Andere artikelen bespreken de meer of minder terughoudende houding van de bestuursrechter, terwijl enkele zich op strafrechtelijk gebied bewegen. Ook zijn er veel auteurs die zich hebben laten inspireren door de positie van de rechter in buitenlandse juridische systemen of door de jurisprudentie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM). De bijdragen vertonen een grote diversiteit in benadering, wat deels het gevolg is van verschillende opvattingen over de eigenlijke taak van de rechter. Het wordt duidelijk dat er meer te zeggen valt over rechterlijk activisme dan enkel dat een activistische rechtbank er één is waarvan je het niet eens bent met de uitspraken.