Oud en arm
📚 Samenvatting boek:
“Oud en arm,” de eerste druk van G.N.M. Vis, is uitgebracht door Uitgeverij Verloren B.V. met ISBN 9789065505026. Het Diakoniehuis van de Hervormde gemeente, opgericht in 1744, was de eerste omvangrijke kerkelijke instelling voor ouderen in Alkmaar. Toch kent de bejaardenzorg in Alkmaar een lange traditie. Het oudste hospitaal in de stad, daterend uit 1341, bood onderdak aan zieken en ouderen die niet bij hun familie terecht konden. Dit was ook het geval bij de latere gasthuizen. In de vijftiende eeuw werden de eerste provinciehuizen gebouwd voor de stille armen uit de kleine burgerij. In de daaropvolgende eeuwen ontstonden er meer van dergelijke instellingen. Voor de Reformatie waren de echte armen, inclusief de ouderen, afhankelijk van de hulp van huisarmenmeesters. De Reformatie bracht grote veranderingen in de zorg voor ouderen en armen. De diaconieën van de protestantse kerken verleenden structurele hulp, maar richtten zich alleen op hun eigen armen. Vanaf de vroege zeventiende eeuw namen aalmoezeniers de taak van huisarmenmeesters over en zorgden voor de ‘gemene armen’, mensen die niet bij een kerkgenootschap hoorden. Voor gemengd gehuwden werden regelingen met de burgerlijke overheid getroffen. Er is weinig bekend over het dagelijkse leven in de vroegere Nederlandse bejaarden- en armeninrichtingen. In het beste geval bestaan er beschrijvingen van de gebouwen en regentencolleges, maar wat zich achter de muren van de instellingen afspeelde, blijft een raadsel. In “Oud en arm” worden instellingen zoals de diaconie van de Hervormde gemeente, huisarmenmeesters en het aalmoezeniershuis uitgebreid belicht. Vis schetst, met behulp van diverse bronnen, een fascinerend beeld van het leven in het Diakoniehuis. Onderwerpen zoals voeding, kleding, de omgang tussen mannen en vrouwen, orde en discipline, religieus leven, hygiëne en ziekten komen aan bod. Hierdoor is “Oud en arm” niet alleen interessant voor liefhebbers van de geschiedenis van Alkmaar, maar ook voor iedereen die zich verdiept in de geschiedenis van de Nederlandse armen- en ouderenzorg en het dagelijks leven.