Dit boek fungeert als vervolg op “Grepen uit de Geschiedenis van de Automatisering,” dat in 1992 en 1995 werd uitgegeven en na uitverkoop niet meer werd herdrukt. In 2017 besloot ik, mede op aandringen van anderen, om deze geschiedenis verder te onderzoeken en opnieuw uit te brengen onder dezelfde titel. Tegelijkertijd zijn er aanpassingen en uitbreidingen aangebracht in de oorspronkelijke tekst waar dat nodig was. Het voorwoord van de eerste editie begon als volgt: De introductie van de eerste computers markeerde het begin van de moderne automatiseringsgeschiedenis, een verhaal dat al enkele decennia van de twintigste en eenentwintigste eeuw beslaat. Echter, het is belangrijk om te beseffen dat er ook een oudere geschiedenis van automatisering bestaat, die terugvoert tot de Middeleeuwen en zelfs verder. Omdat de mensheid altijd heeft geprobeerd om rekenen en het beheer van gegevens te ondersteunen met technische hulpmiddelen, zijn er door de eeuwen heen talloze ingenieuze oplossingen ontwikkeld. De wens om natuurkundige en boekhoudkundige elementen steeds preciezer te beschrijven gecombineerd met menselijk vernuft, heeft geleid tot de ontwikkeling van steeds betere methoden en technieken. In termen van tijd beslaat deze oude geschiedenis een periode die veel langer is dan de tijd waarin de moderne computer zich heeft ontwikkeld. Deze lange periode wordt gekenmerkt door vele fascinerende ontwikkelingen die vaak als voorlopers van de huidige denkwijzen en technische producten kunnen worden beschouwd. Daarom maakt dit boek geen onderscheid tussen de periode waarin ‘automatisering’ een gangbare term werd en de tijd waarin andere termen werden gebruikt voor het ontwikkelen en toepassen van diverse middelen. Deze aanpak is vergelijkbaar met de Engelse term “history of computing,” die alles omvat wat met rekenen en bijbehorende hulpmiddelen te maken heeft. Over deze lange periode van automatisering zijn inmiddels veel boeken en artikelen geschreven. Toch blijft veel van de inhoud enigszins verborgen, vooral in Nederland. Het beperkt zich vaak tot een aantal vaak herhaalde hoofdthema’s waarin dezelfde personen en apparaten steeds weer opduiken. Het blijkt niet eenvoudig om toegang te krijgen tot de uitgebreide buitenlandse literatuur om een breder perspectief te ontwikkelen. Hoewel het niet onmogelijk is, wordt men vaak geconfronteerd met technische details die niet altijd even gemakkelijk te begrijpen zijn.