Al meer dan twee eeuwen bestaan de Nederlandse rechtsstaat, constitutionele monarchie en grondwet. In 1813 nam Gijsbert Karel van Hogendorp (1762-1834) het initiatief om Nederland te bevrijden van de Franse overheersing. Een jaar eerder, in 1812, had hij de “Schets voor een Grondwet” geschreven. Tussen 1813 en 1814 leidde hij de grondwetscommissie, die op basis van zijn schets de eerste grondwet ontwierp. Deze grondwet van 1814 introduceerde een systeem van een vorst, parlement en onafhankelijke rechtspraak. Tijdens de door hem geleide grondwetsherziening in 1815 werden België en Nederland verenigd. Van Hogendorp had ook invloed op Thorbecke bij de grondwetswijziging van 1848. Hij wordt gezien als de grondlegger van Nederland, niet alleen vanwege zijn inzet voor de democratische rechtsstaat, maar ook door zijn betrokkenheid bij armoedebestrijding en werkgelegenheidsprojecten. In dit essay legt Diederick Slijkerman uit dat de ideeën van Van Hogendorp, een voorloper van de Nederlandse liberalen, nog steeds van betekenis zijn.