Onze universiteiten functioneren tegenwoordig als bedrijven. Hoewel een zekere mate van zakelijkheid noodzakelijk is voor het efficiënt runnen van zulke grote en kostbare instellingen, mag dit niet de kern van hun werk beïnvloeden. Toch gebeurt dit onbedoeld: bedrijfsmatige en bureaucratische principes zijn zowel in het onderwijs als in het onderzoek doorgedrongen, wat invloed heeft op de beslissingen van bestuurders en academisch personeel, zonder dat hier een open debat over plaatsvindt.

De afgelopen vijfentwintig jaar is er regelmatig onvrede ontstaan: studenten en medewerkers pleiten voor meer transparantie en inspraak in hun werkzaamheden. Zij zien de rol van de universiteit in de samenleving als meer dan slechts een onderdeel van de ‘kenniseconomie’. Het draait om onafhankelijk denken en onderzoeken, betrokken maar objectief. Universiteiten hebben de belangrijke taak om hun studenten zo te vormen dat zij hiertoe in staat zijn en een waardevolle bijdrage aan de maatschappij kunnen leveren. Hoe ontwikkel je een wetenschappelijke instelling bij studenten?

Ruud Abma is cultuurpsycholoog en wetenschapshistoricus, verbonden aan het Descartes Centrum voor Wetenschapsgeschiedenis en Wetenschapsfilosofie aan de Universiteit Utrecht. Hij heeft gepubliceerd over de geschiedenis van de psychologie en psychiatrie, de filosofie van de sociale wetenschappen, en over de ontwikkeling van disciplines en interdisciplinariteit binnen de wetenschap.