Heeft er een matriarchaat bestaan vóór het patriarchaat? In ‘Wijze vrouwen en godinnen’ onderzoekt Aat van Gilst de oorsprong van (moeder)godinnen uit de oudheid en stelt dat deze in veel opzichten terug te voeren zijn op de wijze vrouwen uit de prehistorie. Deze vrouwen, ook wel volksmoeders genoemd, vervulden rollen als religieuze leiders, artsen en rechters. Ze waren belangrijke figuren met aanzienlijke functies. Hieruit ontstonden later zowel de vrouwelijke heiligen als de heksen. Door middel van volkssprookjes, mythen, sagen, legenden, volksgebruiken, volksgeloof, prehistorische vondsten, taalkunde, oude literatuur en vergelijkende godsdienstwetenschappen neemt de schrijver de lezer mee in zijn onderzoek. Een constante factor in het boek is het sprookje van vrouw Holle, wiens functies nog steeds zichtbaar zijn in hedendaagse volksgebruiken en geloof, waar vrouwelijke heiligen vereerd worden. In de folklore leven deze wijze vrouwen voort als ‘witte wieven’, waarbij ‘wit’ staat voor ‘wijs’. ‘Wijze vrouwen en godinnen’ biedt een verhelderende kijk op een deel van de cultuurgeschiedenis dat nog steeds relevant is.