Hoe kunnen we het verleden echt begrijpen? In ‘De historische ervaring’ stelt Ankersmit dat enkel historische verbeelding en beschrijving onvoldoende zijn om het verleden werkelijk te kennen. Volgens hem kan een historicus het verleden pas echt doorgronden wanneer hij openstaat voor de ‘historische ervaring’ – een moment waarop de historicus een authentieke sensatie ervaart van direct contact met het verleden, waarbij de grenzen tussen verleden en toekomst verdwijnen. ‘De historische ervaring’ is gebaseerd op Ankersmit’s oratie, die het vertrekpunt vormde voor zijn onderzoek naar de aard van de historische sensatie of ervaring. Dit onderzoek leidde uiteindelijk tot ‘De sublieme historische ervaring’. Deze uitdagende opvatting heeft de weg vrijgemaakt voor een nieuwe benadering van geschiedschrijving. Sindsdien is deze prikkelende oratie een belangrijk referentiepunt in discussies onder historici en filosofen over wat de historische sensatie of ervaring werkelijk inhoudt en kan veroorzaken.