Op 4 april 1896 werd in Twente de textielarbeidersbond Unitas opgericht. Binnen Unitas verenigden arbeidersverenigingen van diverse achtergronden zich in een federatieve samenwerking. Wat bracht deze uiteenlopende groepen samen? Arbeiders hadden zich altijd georganiseerd, maar de zware omstandigheden in het laatste kwart van de negentiende eeuw maakten duidelijk dat kleine lokale verenigingen niet langer voldoende waren. Om echt invloed te kunnen uitoefenen, waren grotere organisaties noodzakelijk. Unitas markeerde het begin van de moderne vakbeweging en legde de basis voor de huidige Industrie- en Voedingsbond CNV. Geestelijken speelden een cruciale rol in dit proces, zowel bij protestanten als katholieken, want de kwestie was groter dan alleen de uitbuiting van de werkende klasse. In de negentiende-eeuwse samenleving, gedomineerd door het liberalisme, leken religieuze overtuigingen nauwelijks een rol te spelen. Protestanten en katholieken voelden zich echter achtergesteld en streden voor een gelijkwaardige positie in de maatschappij. Deze bewustwording bereikte ook de arbeiders die zich niet langer thuis voelden in de bestaande verenigingen. Toen hun principes in gevaar kwamen, werd de scheiding onvermijdelijk. Op het kruispunt waar religieuze en maatschappelijke achterstelling samenkwamen, ontstond de christelijke arbeidersbeweging. De geschiedenis van de christelijke vakbonden vertelt dan ook het verhaal van de strijd voor dubbele emancipatie. In de daaropvolgende eeuw zouden deze twee aspecten onlosmakelijk met elkaar verbonden blijven.