Tot voor kort werd er binnen de academische wereld nauwelijks onderzoek gedaan naar de vrijmetselarij. Het onderwerp werd vaak vermeden omdat velen het beschouwden als iets dat beter paste bij esoterici en beoefenaars van occulte wetenschappen. Dankzij een nieuwe richting binnen de geschiedschrijving richten historici en verwante wetenschappers zich echter steeds meer op verlichte genootschappen, sociabiliteit in het algemeen en de maatschappelijke ontwikkeling van de burgerij in het bijzonder. Het was dan ook logisch dat de vrijmetselarij, met haar sterke banden met de Verlichting, zou worden ‘ontdekt’ als een waardevolle bron voor de geschiedschrijving van genootschappen. In november 1992 vond aan de Nijmeegse Faculteit der Letteren een colloquium plaats dat zich richtte op de vrijmetselarij in relatie tot de cultuur en politiek van de achttiende en negentiende eeuw. Voor het eerst kwamen onderzoekers, die zelf geen vrijmetselaars zijn, samen om hun bevindingen uit maçonnieke bronnen te delen met het publiek. De lezingen die tijdens dit colloquium werden gehouden, zijn in deze bundel verzameld, grotendeels in herziende vorm en voorzien van annotaties, aangevuld met twee extra bijdragen.