Dit boek presenteert een verzameling artikelen van S. Groenveld die de politieke, bestuurlijke, sociale en militaire aspecten van de Tachtigjarige Oorlog verkennen, met speciale aandacht voor de invloed van religie. Veel van deze artikelen zijn eerder verschenen in moeilijk toegankelijke Nederlandse of internationale tijdschriften en verzamelbundels, terwijl andere bijdragen nieuw zijn. Alle teksten zijn geactualiseerd om aan te sluiten bij de nieuwste onderzoeksinzichten. Sommige artikelen richten zich op de vroege fase van het conflict, bekend als de ‘Nederlandse Opstand’, terwijl andere de structuren of gebeurtenissen in latere stadia behandelen of de gehele periode beslaan. Er wordt zowel gekeken naar regionale ontwikkelingen binnen de Nederlanden als naar internationale kwesties, met aandacht voor de ervaringen van diverse maatschappelijke groepen: van edelen en burgers tot plattelandsbewoners en zeevaarders. Het boek streeft ernaar een veelzijdig beeld te schetsen van de uiteenlopende problemen die tijdens de Tachtigjarige Oorlog speelden.

Inhoud: Voorwoord Inleiding 1 De Tachtigjarige Oorlog: een progressieve revolutie 2 Filips van Montmorency, graaf van Horn (1524-1568), een Habsburgse edelman tussen vorstenmacht en verzet 3 Stijgende lagere adel: van Duvenvoirde naar Wassenaer (1523-1665) 4 ‘Van vyanden und vrienden bedroevet’: de impact van het beleg van Leiden op de omgeving 5 Engeland, Sir Philip Sidney (1554-1586) en de Nederlandse Opstand 6 ‘Een Notable frontiere’: Breda en zijn regenten in de spanningen tussen Noord en Zuid, 1576-1610 7 Verlatinge en de erkenning van een nieuwe staat 8 De Nederlanden en de Guliks-Kleefse erfopvolging, ca. 1592-1614: oorlogsdreiging voor en tijdens het Twaalfjarig Bestand 9 Een hinderlaag bij Brasschaat: Prins Willem II en de bevelvoering bij een eendaags gevecht, 4 september 1643 10 Frederik Hendrik en Antwerpen in 1646: enkele onbekende, geheime documenten 11 Unie, religie, militie: binnenlandse verhoudingen in de Republiek voor en na de Munsterse Vrede 12 Van Tachtigjarige naar Eerste Engels Oorlog: accentverschuivingen ter zee, 1639-1652 Bronnen en literatuur Publicaties van S. Groenveld Register