In de wereld van politiek en recht wordt vaak als vanzelfsprekend aangenomen dat Nederland een rechtsstaat is. De schrijfster benadrukt echter dat een term als ‘rechtsstaat’ niet zomaar terloops gebruikt moet worden. Het debat over de rechtsstaat is van groot belang, omdat het de legitimiteit van het handelen van publieke gezagsdragers en hun aanspraak op gehoorzaamheid betreft. Opvattingen over de rechtsstaat zijn sterk politiek en moreel geladen en er zijn diepgaande meningsverschillen over de waarden die eraan ten grondslag liggen. Volgens de schrijfster zijn deze meningsverschillen onoplosbaar, maar dat betekent niet dat duidelijke argumentatie niet mogelijk is. Sterker nog, het meningsverschil vereist juist grondige argumentatie. Het is belangrijk in te zien dat het debat over de rechtsstaat niet alleen over waarden gaat, maar ook over begripsmatige kwesties. In dit kader onderzoekt de schrijfster de essentie van het begrip rechtsstaat: de verplichting van de staat om zich aan de wet te houden. Ze maakt daarbij gebruik van de rechtsstaatstheorie van Franz Neumann en de rechtstheorie van Hans Kelsen. De scherpste vragen over de rechtsstaat ontstaan wanneer men erkent dat recht enkel ‘mensenwerk’ is. De verplichting van de staat om zich aan de wet te houden, moet dan een vorm van zelfbinding zijn, aangezien juridische autoriteiten bepalen wat als recht wordt beschouwd. Als het recht door deze autoriteiten wordt gemaakt of erkend, welke kenmerken zorgen er dan voor dat het hen bindt? Hoe draagt deze binding bij aan de legitimiteit van hun handelen? Hoe kan worden vastgesteld of ze zich aan de wet hebben gehouden? De schrijfster concludeert dat de aanspraak van juridische autoriteiten op legitimiteit in de rechtsstaat alleen gerechtvaardigd is als kan worden aangetoond dat ze rechtsregels hebben gevolgd die hun politieke handelingsvrijheid beperken. Ze merkt daarbij op dat de binding van de staat aan de wet alleen echt legitimerend kan zijn als de rechtssubjecten de waarden ondersteunen die worden gediend door het volgen van regels.