Het zesde deel van deze zevendelige reeks behandelt het begin van de Spaanse periode tussen 1555 en 1578. Deze tijd wordt gekenmerkt door een overgang naar een nieuwe situatie, vol dynamiek en conflict. De auteur onderzoekt de oorzaken en aanloop naar de oorlog met Spanje en verdeelt de periode in drie fasen: ‘Voor de troebelen’ (1555-1566), ‘De troebelen’ (1566-1567) en ‘Onderdrukking’ (1567-1572). Bekende historische gebeurtenissen zoals de Beeldenstorm van 1566, de tiende penning van Alva en de daden van de Watergeuzen worden besproken. Het boek eindigt met een overzicht van het bestuur van Amsterdam van 1556 tot 1578. Jan ter Gouw (1814-1894), een onderwijzer, heeft zich intens verdiept in de geschiedenis van Amsterdam. Hij schreef in zijn vrije tijd vele boeken over zijn geliefde stad, soms samen met Jacob van Lennep en soms onder het pseudoniem Joannis Aurelius, waarbij hij nauwgezet archiefonderzoek deed. Hoewel Ter Gouw het standaardwerk van de 18e eeuw over de hoofdstad door Jan Wagenaar waardeert, voelt hij toch de behoefte om ‘van den grond af weer beginnen’ en de stadsregisters zorgvuldig te bestuderen. Over deze zelf opgelegde ‘gigantische taak’ zegt Ter Gouw: ‘geen andere prikkel heeft mij daartoe aangespoord dan de liefde tot mijne vaderstad’. Deze serie, geschreven tussen 1879 en 1891, bestrijkt de periode ‘van de vroegste tijden tot juni 1578’.