Preventie is essentieel voor het bevorderen van de gezondheid en het beheersen van zorguitgaven. Het is positief dat de overheid nu de moed toont om in te grijpen ter bescherming van de volksgezondheid, maar er is nog veel werk te doen. Hoe kunnen we het namelijk accepteren dat Nederlanders met een lagere opleiding gemiddeld zes tot zeven jaar korter leven dan hun hoger opgeleide landgenoten? Deze ongelijkheid komt deels voort uit levensstijl. Kunnen we dit veranderen? Absoluut, maar een andere, cruciale factor is de vaak ongezonde omgeving: in buurten, scholen, op de werkvloer en binnen de zorg. Gemeenten, scholen, bedrijven en zorginstellingen dragen hierin een belangrijke verantwoordelijkheid. We zijn niet alleen verantwoordelijk voor onze eigen gezondheid, maar ook voor die van anderen. Dit is geen bemoeizucht, maar bescherming. Het is onze morele plicht als leden van de samenleving en bovendien in ons eigen belang. Voorlichting is nuttig, maar vaak is ingrijpen effectiever. Hoe vinden we de juiste balans? In “Het preventie-ultimatum” wordt de rol van de overheid, ambtenaren, artsen, leraren, werkgevers, raadsleden, zorgverzekeraars en ieder individu grondig onderzocht. Met dreigende epidemieën zoals obesitas, diabetes, depressie en dementie, is snel handelen noodzakelijk. “Mensen met een lagere opleiding verdienen niet alleen minder, maar zijn ook ongezonder en minder gelukkig. Dat wens je niemand toe. Hoewel tegenslag bestaat, moeten we ingrijpen als we kunnen. (…) Gedragseconomie leert ons dat voorlichting vaak onvoldoende is en dat verbieden of duurder maken soms het beste werkt. Toch beschouwen we verboden in Nederland als complex en paternalisme. Het rookverbod in cafés is een goed voorbeeld dat veel weerstand heeft gekend. Ja, verboden kunnen het overwegen waard zijn, soms verminderen ze ongelijkheid.” (CPB-directeur Laura van Geest, Algemeen Dagblad, 20 september 2017). Paul van der Velpen studeerde journalistiek, sociologie en bedrijfskunde. Hij adviseerde non-profitorganisaties over sociale marketing en organisatieverandering tot hij in 1995 directeur werd van wat nu GGD Hart voor Brabant is. Van 2009 tot juli 2017 was hij directeur van GGD Amsterdam, waar hij zich dagelijks op preventie richtte.