In 2015 werd in Nederland de verantwoordelijkheid voor drie cruciale sociale voorzieningen overgedragen aan bijna 400 gemeenten. Steden en dorpen kregen de taak om de jeugdzorg te beheren, sociaal kwetsbare groepen te ondersteunen en werklozen te begeleiden naar de arbeidsmarkt. Vanaf 2018 werden daarnaast twintig regio’s bestempeld als krimp-, superkrimp- of anticipeerregio. Meer dan de helft van deze regio’s bevindt zich in hun huidige situatie door het verval van hun ooit welvarende economieën gebaseerd op grondstoffen. De vraag rijst dus: wat is de toekomst van het platteland in een tijdperk van verstedelijking en toenemende verantwoordelijkheden?

Deze situatie brengt uitdagingen met zich mee voor het hoger en middelbaar beroepsonderwijs. Al bijna twintig jaar vervullen deze instellingen ook onderzoeks- en innovatiegerichte functies. Dit geldt uiteraard ook voor de regionale opleidingencentra en hogescholen, die vaak nauw samenwerken met educatieve, zorg- en andere instellingen in en rond kleinere steden en dorpen.

In het themanummer “Leerzame krimpregio’s” delen negen auteurs niet alleen historische en sociaal-ecologische inzichten, maar ook praktische voorbeelden van praktijkgericht onderzoek. Dit omvat lopende projecten binnen sterke leerkringen, het gebruik van digitale technologie, kansen herkennen en benutten, onder andere voor laaggeletterden, en het ondersteunen van zelforganisatie op het platteland.