Het is tegenwoordig steeds eenvoudiger om gezondheidscontroles te ondergaan zonder dat een arts erbij komt kijken, zelfs als er geen klachten zijn. Dit omvat tests die eenvoudig te verkrijgen zijn via drogisterijen, apotheken of online, evenals medisch onderzoek bij mensen zonder gezondheidsproblemen. Deze onderzoeken zijn gericht op het opsporen van ziekten, erfelijke aanleg voor aandoeningen of risicofactoren die de kans op ziekte verhogen, zoals de algehele bodyscan en het uitgebreide DNA-onderzoek (ook wel het ‘duizenddollargenoom’ genoemd).

Er is al veel medisch-ethisch en beleidsmatig debat geweest over de voordelen en nadelen hiervan. Maar welke invloed hebben deze gezondheidscontroles op de relatie tussen arts en patiënt en op de band tussen gebruikers en hun naasten? Om dit te onderzoeken, is een enquête afgenomen onder zowel gebruikers als niet-gebruikers van health checks. Hierbij werd gekeken naar hun ervaringen, tevredenheid over de verstrekte informatie en de gevolgen van deelname voor henzelf, hun familie en de relatie met hun arts. Ook zijn artsen geïnterviewd en werden gesprekken georganiseerd tussen artsen en gebruikers.

Dit onderzoek, gefinancierd door Zorgonderzoek Nederland (ZonMw), trekt op basis van literatuur- en empirisch onderzoek conclusies en doet aanbevelingen voor de omgang met health checks. Het behoud van een sterke arts-patiëntrelatie moet daarbij altijd centraal staan, zelfs bij de toenemende populariteit van deze gezondheidscontroles.