Nieuw in Leiden
📚 Samenvatting boek:
Dit boek onderzoekt de rol en betekenis van vreemdelingen in Leiden gedurende de periode tussen de wereldoorlogen, ruwweg van 1918 tot 1955. In deze jaren integreerden vreemdelingen tijdelijk of permanent in de Leidse samenleving. Sommigen verbleven kort, anderen langer, en weer anderen vonden een levenspartner en vestigden zich voorgoed. De hoofdstukken zijn geordend als een geleidelijke overgang, beginnend met Oost-Europese muzikanten die kortstondig in de stad verbleven voor optredens, en eindigend met Italianen en Chinezen, van wie velen definitief bleven en wiens bedrijven nu een vast onderdeel van Leiden vormen. Onder de kortverblijvers bevinden zich ook wetenschappers zoals Albert Einstein, Duitse textielarbeidsters, Zwitserse monteurs, en joden die vluchtten voor het nazi-regime. De vele Duitse dienstbodes die in de jaren twintig en dertig naar Leiden kwamen, hebben een blijvende indruk achtergelaten, net als de Hongaarse kinderen die na de Eerste Wereldoorlog naar de stad kwamen voor herstel. Velen verlieten hun verarmde thuisland voor betere kansen in Leiden. De eerste Chinezen verkochten pindakoeken, textiel en snuisterijen en openden later restaurants. Italiaanse ijsmakers, terrazzowerkers, en schoorsteenvegers zijn inmiddels bekende figuren geworden. Deze reconstructie van de komst, het vertrek en het verblijf van vreemdelingen is gebaseerd op het archief van de Vreemdelingenpolitie. Sinds 1918 moest elke vreemdeling die langer dan 24 uur in Leiden verbleef zich registreren. De dossiers van de complexere gevallen bieden een rijke bron voor inzicht in het praktische aspect van het leven in een vreemde stad. De auteurs, Leo Lucassen en Gerard van der Harst, gebruikten niet alleen archiefmateriaal, maar raadpleegden ook andere bronnen en voerden interviews met immigranten en hun nakomelingen. Dit resulteerde in een levendig beeld van zowel de menselijke als de politieke aspecten: het politiebeleid, de onzekerheden van vreemdelingen, de gastvrijheid, maar ook de jaloezie onder de Leidenaren. De historici Gerard van der Harst (1967) en Leo Lucassen (1959) zijn verbonden aan de faculteit Geesteswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam en het Centrum voor de Geschiedenis van Migranten.