In de huidige opzet van de archeologie, met de invloed van de ‘third science’-revolutie en de groeiende aandacht voor erfgoed, lijkt de Nederlandse archeologie steviger in de samenleving verankerd dan ooit tevoren. Maar wie is eigenlijk geïnteresseerd in het verleden dat archeologen proberen te beschrijven, en waarom worden archeologische verhalen vaak aan de randen van de traditionele geschiedenis geplaatst? Archeologie laat zich niet beperken tot een zakelijke benadering: het biedt juist een van de krachtigste manieren om geschiedenis te schrijven. Dit vereist echter wel een geheel andere manier van werken. David Fontijn toont aan waarom de Nederlandse archeologie in het bijzonder een ‘deep history’-perspectief kan bieden op essentiële hedendaagse vraagstukken zoals massamigratie, de vorming van groepsidentiteit in een multiculturele geglobaliseerde wereld en schadelijke economieën. We moeten echter ook accepteren dat het verleden dat we reconstrueren zich vaak helemaal niet leent voor (nationale) zelfverheerlijking en dat een fixatie op ‘onze voorouders’ tot onverwachte en mogelijk zelfs hoogst onaangename conclusies kan leiden. Dit postuum gepubliceerde essay is een bewerking van de 31e C.J.C. Reuvenslezing, gehouden op donderdag 21 november 2019 tijdens de 49e Reuvensdagen in Apeldoorn.