In Nederland leven er vijf keer zoveel mensen die onder toezicht staan of veroordeeld zijn binnen de gemeenschap dan dat er in de gevangenis verblijven. Deze personen voeren werkstraffen uit, worden elektronisch gemonitord of moeten een behandeling ondergaan als onderdeel van hun voorwaardelijke straf of vrijlating. Desondanks krijgt toezicht veel minder aandacht dan gevangenisstraffen.

In deze oratie worden drie paradoxen belicht die samenhangen met het toezicht houden binnen de samenleving. De eerste paradox is dat toezicht vaak wordt gepresenteerd als een alternatief voor gevangenisstraf, maar in werkelijkheid juist kan leiden tot een toename van vrijheidsbeperking. De tweede paradox is dat toezicht vaak wordt gezien als een milde maatregel in plaats van een echte straf, maar het heeft een steeds strengere aard gekregen en wordt door de betrokkenen als een straf ervaren, soms zelfs zwaarder dan detentie. De derde paradox is dat de publieke reactie op zowel ernstige als minder ernstige incidenten tijdens toezicht suggereert dat er een massale afwijzing van toezicht is, wat moeilijk te rijmen valt met de actieve betrokkenheid van burgers bij de uitvoering ervan.