Na de vrijlating

De reeks Politiewetenschap is een publicatie van het Onderzoeksprogramma Politie & Wetenschap. Deze serie omvat doorgaans studies met een theoretische, verkennende of beschouwende aard. Meer details zijn beschikbaar op www.politieenwetenschap.nl.

Wanneer een ex-gedetineerde de gevangenis verlaat, ligt de verantwoordelijkheid bij de overheid om ervoor te zorgen dat deze persoon geen gevaar meer vormt voor de openbare orde en veiligheid. In de afgelopen decennia zijn er diverse middelen ontwikkeld om te voorkomen dat reguliere criminelen terugvallen en om hen te helpen soepeler in de maatschappij te re-integreren. Dit draagt bij aan hun resocialisatie. Bij ex-gedetineerden met een extremistische of jihadistische achtergrond is de situatie anders: deze vorm van criminaliteit is relatief nieuw en complexer om te begrijpen en te controleren. Re-integratie is gevoelig vanwege de aanzienlijke politieke en publieke aandacht. Sinds 2004 heeft Nederland een reeks bestuurlijke en wetgevende maatregelen getroffen in de strijd tegen terrorisme. Hierdoor zijn steeds meer mensen betrokken geraakt bij het contraterrorismebeleid, hetzij als verdachte, hetzij als veroordeelde. In Nederland werden naar schatting 162 mensen gearresteerd tussen 2001 en 2009. Tussen 2006 en 2014 waren er naar schatting 80 personen gedetineerd in de Nederlandse ‘terroristenafdelingen’ (TA).

Of ze nu in hechtenis zitten of zijn vrijgelaten, terrorismeverdachten veroorzaken vaak onrust. Soms proberen ze in de gevangenis medegevangenen te rekruteren voor hun politieke strijd of verzetten zich tegen de strenge regimes op de TA. Ook na hun vrijlating blijft het moeilijk: vrijgelaten terrorismegedetineerden vinden het vaak lastig om hun plek in de maatschappij terug te vinden, als ze dat al willen en als ze die kans krijgen.

Deze verkennende studie onderzoekt op zowel theoretische als empirische wijze de relatie tussen radicaal gedrag/overtuigingen, detentie en re-integratie. Wat zijn de aanmoedigingen en welke obstakels staan ex-gedetineerden met een jihadistische achtergrond in de weg bij hun re-integratie en het vermijden van recidive? Op basis van gesprekken en interviews met ex-gedetineerden, professionals en met bijzondere aandacht voor de rol van politieagenten worden hier een aantal voorlopige conclusies gepresenteerd over de omgang met jihadistische gedetineerden ter voorbereiding op en na hun vrijlating.