Psychiatrische zorg binnen en na detentie: Een studie naar de zorg en behandeling van psychiatrische patiënten tijdens en na hun tijd in detentie, met een focus op reguliere en forensische zorg.

Het lijkt misschien vreemd, maar veel psychiatrische patiënten bevinden zich in Nederlandse gevangenissen en Huizen van Bewaring. Dit fenomeen is niet uniek voor Nederland; ook andere westerse landen kennen vergelijkbare situaties. Historisch gezien hebben psychiatrie en justitie altijd een zekere mate van overlap gekend. De maatschappij streeft ernaar om zowel de mentale aandoeningen van deze patiënten recht te doen als de straffen die hen door de rechter zijn opgelegd. Vaak houdt de rechter bij het vonnis rekening met psychiatrische rapportages, wat resulteert in een verminderde toerekeningsvatbaarheid.

De zoektocht naar een balans tussen het erkennen van de patiëntstatus van gedetineerden met psychische stoornissen, het opleggen van straffen, en het voorkomen van recidive is al lang gaande. Deze drieledige uitdaging vormt het centrale thema van dit proefschrift.

Het onderzoek richt zich op de redenen waarom steeds meer psychiatrische patiënten in detentie belanden en daar behandeld worden, evenals op de kwaliteit en het bereik van die behandelingen. Ook wordt onderzocht waarom er geen samenhangend systeem van vervolgvoorzieningen voor deze patiënten is ontstaan. De kern van het proefschrift bestaat uit verschillende deelonderzoeken die als artikelen zijn gepubliceerd: drie inventariserende en beschouwende artikelen en twee empirische studies. Voor de artikelen wordt, op basis van literatuur, de ontwikkeling van het Nederlandse sanctiestelsel en gevangeniswezen sinds de vroegmoderne periode kort besproken, evenals de evolutie van de reguliere psychiatrie/GGZ, de forensische psychiatrie en de zorg in detentie. Het concept ‘kwaliteit van leven’ komt ook aan bod. Problematische aspecten van de huidige detentiezorg worden besproken aan de hand van onderzoeksrapporten uit de periode van 1983 tot 2007.