Op 17 augustus 1945 werd in het destijdse Batavia de Republiek Indonesië uitgeroepen. Nederland had toen al meer dan drie eeuwen een aanwezigheid in de Indonesische archipel en noemde het gebied met genegenheid ‘ons Indië’. In feite was de eenheidsstaat Nederlands-Indië pas sinds het begin van de twintigste eeuw gevormd. Nauwelijks had gouverneur-generaal Van Heutsz het centraal gezag gevestigd, of in Nederland ontstond de angst om dit trotse koloniale bezit te verliezen. Niet door interne, maar door externe bedreigingen.