Johannes Hus, de beroemde Boheemse hervormingsvoorloper, zou vanaf zijn brandstapel hebben uitgeroepen: ‘Vandaag braadt u een gans, maar over honderd jaar zal er een zwaan opstaan.’ Later werd deze zwaan gezien als een verwijzing naar Luther. In Nederland en Oost-Friesland werd de zwaan dan ook het symbool voor de lutherse kerk. Het boek “Verboden en getolereerd” behandelt de geschiedenis van de lutheranen in Gelderland tijdens het ancien régime. Aanvankelijk verbood de overheid lutherse samenkomsten, en in steden als Nijmegen en Arnhem werden deze bijeenkomsten verstoord en predikanten verbannen. In het inleidende hoofdstuk legt Van Manen uit hoe de lutheranen zich in de Republiek bevonden en waarom hun stroming weinig aanhang kreeg in de Nederlanden. Zonder de steun van de machtige Gelderse gemeenten konden zij zich nauwelijks staande houden. Tegen het einde van de zeventiende eeuw nam de vervolging af, en geleidelijk werden lutheranen meer geaccepteerd, waardoor zij minder als ‘vreemdelingen en bijwoners’ werden gezien. In de loop van de achttiende eeuw ontvingen lutherse gemeenten zelfs financiële steun van lokale en regionale overheden.