Opzoek naar een microscoop studie/hobby

[Chris Kuik]

Ik vind het leuk om onderzoek te doen, onderzoek naar het bekende en onbekende voor mij. Studeer momenteel Bos & natuurbeheer wat zich vooral richt op beheer, wil hierna toegepaste biologie gaan doen waar ik me steeds meer op voorbereid en ook een microscoop voor wil aanschaffen om kennis op te doen.

Ben al een flinke poos bezig met het determineren van allerlei soorten zoals planten, mossen, varens, slakken etc. Bij alle soorten komt de binoculair 10/20/40/100x wel eens van pas om een van bovenstaande goed te kunnen determineren volgens mensen die ik heb geraadpleegd, leuk! Maar ik wil een microscoop waarmee ik dat ook kan, want ik wil meer!

Lijkt me buiten het bovenstaande ook supergaaf om plantenweefsels, doorsneden van stengels, onderdelen van een cel etc. te bestuderen en kunnen benoemen tot nu toe nog onbekend maar wil 't wel zien en leren.

 
Mijn budget is rond de €500,

Foto's van het materiaal maken zal ook fijn zijn!

 

[Yvan_be]

€ 500 is een fors budget, waar je een heel degelijk toestel mee kan kopen, zeker als je tweedehands je kans wil wagen.
Ik heb ooit eens een kleine roundup gemaakt van (ogenschijnlijk) degelijke tweedehands toestellen die op dat moment aangeboden werden op één tweedehands website, zie hier: http://sciencetalk.nl/forum/index.php/topic/189005-welke-microscoop-voor-hobby/ .
 
Mijn advies is doorgaans: koop wat niemand anders wil, da's het goedkoopste. En hou het simpel, da's vaak ook het goedkoopste.
Monoculaire statieven, zeker de rechte kantelbare, zijn minder populair dezer dagen. Iedereen wil blijkbaar meteen bino en trino, en een fantastisch high tech labo-statief.
Daarbij wordt wel vaker vergeten dat het (her)inregelen van een bino of trino een moeilijke (en dus kostbare) zaak is. Soms is het onmogelijk. Idem dito voor (her)inregelen/herstellen/smeren van de gesofisticeerde fijnmechaniek van de wow!-statieven...
Het verhaal doet de ronde, dat voor het in orde zetten van een populair (en dus duur) tweedehands statief als de Wild M20, er een twintigtal verschillende smeervetten en -oliën nodig zijn. Welke dat precies zijn heeft Wild nooit vrijgegeven en Leica, dat Wild overgenomen heeft, is erg karig met informatie.
Van een andere grote jongen is geweten dat die, ten tijde van "die Wende", heelder vrachtwagenladingen wisselstukken vernietigd heeft, allicht om zo af te zijn van vervelende reparatie-klussen...
 
Het recht kantelbaar statief heeft al lang zijn deugdelijkheid bewezen. De technologie is goed gekend. Onderhoud is geen probleem: elke microscooptechnieker weet welke smeervetten hij moet gebruiken opdat alle instellingen "silky smooth" zouden verlopen.
Microscoopherstellers rekenen doorgaans een forfaitair bedrag aan voor het "in orde zetten" van een eenvoudig statief, waar verder geen problemen mee zijn. Reken op iets van een €40 - €50.
 
Het recht kantelbaar statief is nogal rechttoe-rechtaan. Nogal... "eenvoudig". Er kan relatief weinig mee fout gaan en als er iets fout gaat is de kans groter dat het probleem oplosbaar is. Men kan zo'n statief betrekkelijk eenvoudig zelf inspecteren op een groot aantal parameters, zowel mechanisch als optisch. Ik denk eraan om eens een lijstje te maken...
 
Rechte kantelbare statieven hebben bovendien het voordeel dat om het even welke objectieflengte kan gebruikt worden: 36,5mm, 37,5mm, 45mm. Dat is bij meer gesofisticeerde statieven vaak niet het geval. De Zeiss-Standardreeks bijvoorbeeld, is niet bruikbaar met 36,5mm en 37,5mm objectieven. Tenzij men wil beginnen knoeien met objectiefadapters, waardoor dan weer de optische tubuslengte niet meer klopt.
 
Wat tweedehands microscoopoptiek en met name objectieven betreft, even mezelf citeren uit een andere draad hier (http://sciencetalk.nl/forum/index.php/topic/194122-microscoop-kapot/page-2): "Het is altijd nuttig om een fase-contrasttelescoopje op de kop te tikken. Dat ziet eruit als een instelbaar oculair en het is bedoeld om het achterste brandvlak van het objectief te controleren, voor exacte instelling van de fase-contrastcondensor,  perfect instellen van Köhlerverlichting enzovoort. Door verandering van de instelling kan men er echter het ganse objectief, lenzengroep per lenzengroep, mee inspecteren. Tweedehands moet je dat kunnen vinden voor een Euro of 10 - 20.".
Dit is zo'n fase-contrasttelescoopje:
 

FC-telescoopje 900 keer bekeken

 
 
In principe is met elke microscoop microfotografie mogelijk, als men zich, om C. Van Duyn jr. te citeren: "... bewust is van de beperkingen van het toestel en men de opnametechniek daaraan aanpast.".
Dit is een voorbeeld, opgenomen met simpele middelen: een olympus GB microscoop en een "point and shoot"-cameraatje van HP. Objectief Oly 10x/0,25 achromaat, resp Oly 40x/0,65 achromaat.
Preparaat merk "home made", dwars doorgesneden slagadertje in de tong van een konijn, kleuring: hematoxyline-eosine:

HPIM0291--2 901 keer bekeken

HPIM0293--2 901 keer bekeken

 

[Chris Kuik]

Beste Yvan_be,

Wat een berg informatie zeg, harstikke bedankt!

Ben mij flink in aan het lezen dankzei jou bericht.

Dit zal mij enorm helpen in de uiteindelijke keuze, je hoort van mij!

Met vriendelijke groet Chris kuik !

 

[Yvan_be]

No problem.
Het is ook altijd interessant om eens te kijken naar merken die wat minder bekend zijn, of die hier wat minder populair zijn.
Te denken valt bijvoorbeeld aan Beck (UK), Vickers (UK), Baker (UK), CTS (Cooke, Troughton & Simms, UK), ROW (D), Beck Kassel (D), PZO (PL), Meopta (CZ), Will (D), Baush & Lomb (USA), Hertell & Reuss (D), Zeiss "Aus Jena"...
 
 

[Yvan_be]

Dit is bijvoorbeeld mijn laatste aanwinst. Ik heb hem gekocht van iemand die hem gekocht had in een kringloopwinkel, voor de prijs van een speelgoedmicroscoopje.
Het is een erg degelijke PZO, model "Studar".
Het Poolse PZO (Polski Zakłady Optyczn) is hier minder bekend, maar er worden al sinds de jaren 1920 microscopen geproduceerd.
De Studar werd ontwikkeld mede op vraag van Unicef, dat in de jaren 1960 op zoek was naar een microscoop voor gebruik in middelbare scholen, in landen waar men nu eenmaal niet de onderwijsbudgetten heeft die we hier gewoon zijn.
De Studar is betrekkelijk "eenvoudig", maar erg degelijk. Zowel de optiek als de mechaniek moeten zeker niet onderdoen voor die van veel duurdere A-merken.
Uiteindelijk kocht Unicef er een  kleine 5 000 van.
De Studar op de foto vertrekt straks richting Duitsland. Daar zal hij worden gereinigd en nagekeken. Wellicht eind volgende week is hij in gebruik in een school in Sierra Leone.

 

[attachment=18980:P6061187.jpg]

[attachment=18982:P6061190.jpg]

[Yvan_be]

Oeps: per ongeluk het Studar-fotootje gewist:

P6061187 898 keer bekeken

 
Ik ben dan ook maar eens gaan rondkijken op zolder... Wat doet een mens zoal in het weekend. Dit is een oude O.I.P.
O.I.P. is de enige Belgische microscoopfabrikant die we ooit gehad hebben. Het bedrijf ging failliet ergens in de jaren 1980 - 1990. Het werd overgenomen en is, onder een andere naam, nog steeds actief. Microscopen worden er niet meer gemaakt, wel militair materieel.
Dit statief maakte deel uit van een klein lot van ca. 100 statieven voor de Gentse Universiteit, ergens in de jaren 1960. Omdat men de vingers op de knip moest houden wou men, wat men had, opnieuw gebruiken. Men had nog een behoorlijk aantal Leitz-achromaten en Periplan oculairs. Daarom werd het grootste deel van de statieven uitgevoerd in 170 mm optische tubuslengte. Enkele kregen een uittrekbare tubus.
Ik heb het statief jaren geleden gekocht op de Gentse rommelmarkt voor 1 000 BF, € 25, dus. Voor die prijs had ik er een goede O.I.P.-achromaat 11x, een Will-achromaat 40x en een zéér goede Olympus-achromaat 100x bij.
Het is een eenvoudig statief, maar wellicht een van de allerbeste eenvoudige statieven, ooit gebouwd. De fijninstelling gebeurt bij dit toestel niet met een tandwielkast, maar met een wormwiel. Gegeven constante temperatuur verloopt de scherpstelling NIKS. Het is overigens een loodzwaar toestel: ca. 6kg.
 
Omdat de microscoop me nogal intrigeerde heb ik er destijds behoorlijk wat speurwerk ingestopt. Zo ben ik op het spoor gekomen van een voormalige ploegbaas van het atelier waar de statieven gebouwd zijn.
Hij herinnerde het zich nog heel goed: "het was niet de makkelijkste klant hè. We moesten dit veranderen, dat veranderen... Ik denk niet dat de fabriek er iets aan verdiend heeft. Maar het is wel een microscoop geworden om fier op te zijn!".
Als ik er eens de tijd voor vind, ga ik deze eens onderhanden nemen. Wellicht zal hij dan naar de school van de kleine gaan.
 

P6061192_382x600 889 keer bekeken

 

En ook deze heb ik teruggevonden. Het is een oude Hensoldt. Hensoldt is vooral bekend omwille van de fantastisch goede, maar peperdure zakmicroscopen die ze destijds maakten (METAMI, PROTAMI enz...). Maar ze produceerden ook "gewone" microscopen.
Deze heeft een uittrekbare tubus, viervoudige revolver, een gesofisticeerde kruistafel, helaas defect, en een grote Abbé-condensor, met decentreerbaar apertuurdiafragma.
Een microscoop die destijds wellicht een klein fortuin kostte, maar ook deze heb ik voor een bescheiden bedragje op de kop getikt.
 

P6061198_378x600 890 keer bekeken