klokken lopen achter

[Michel Uphoff]

kiest er nu voor de effecten van het in gebreken blijven van bepaalde landen niet meer volledig te compenseren?

 
Dat kan niet het geval zijn. Er kan niet minder geproduceerd worden dan er verbruikt wordt. Zoals hierboven is aangetoond varieert het elektriciteitsverbruik heel veel meer dan 300 MW in het Europese net, en als afname en frequentie van elkaar afhankelijk zijn, moet er dus continue met de frequentie gespeeld worden om deze op gemiddeld 50 Hz te houden.
 
Voor het inzicht: Nederland verbruikt volgens het CBS ongeveer 300.000.000 KWh elektra per dag. Nu weet ik niet precies wat in dit geval tot Europa gerekend wordt, noch of het elektriciteitsverbruik van andere landen in het gemeenschappelijk net sterk afwijkt. Het lijkt mij redelijke safe te veronderstellen dat het gezamenlijke elektriciteitsverbruik van de deelnemende landen op duidelijk meer dan 3.000.000.000 KWh per dag neerkomt. Die 300.000 KW die er 'gemist' wordt uit de centrales van Servië/Kosovo is dan maar 0,2% van het totale verbruik. Nog minder, 0,05%, als het cijfer van de achterstand van 113 GW over twee maanden klopt.
 
Dat is gepriegel in de marge, en kan zonder enig probleem door de andere centrales gecompenseerd worden. Het lijkt mij volstrekt ongeloofwaardig dat dit zou kunnen leiden tot het niet meer in de pas kunnen houden van de netfrequentie.
 
Ik zie drie mogelijkheden:

• De energieproducenten hebben een bok geschoten met het handhaven van de correcte netfrequentie, en verschuilen zich nu achter deze 'leveringsproblemen'.
• De producenten spelen een misleidend (concurrentie)spelletje ten koste van de burgers in een poging de publieke opinie te beïnvloeden.
• Het zit veel complexer in elkaar dan wij hier denken en zo'n op zich onbetekenende onbalans kan inderdaad zorgen voor dergelijke effecten. Dit lijkt mij de minst waarschijnlijke mogelijkheid.

[Benm]

Nee, dat niet. De afwijking wordt normaal binnen een paar dagen gecompenseerd door een hogere frequentie te draaien zodat je er op langere termijn niets van merkt. Wat er nu gebeurt is dat de afwijking al wekenlang negatief is. En dat is niet normaal.

 
Inderdaad, normaal wordt het gecompenseerd door een dag 50,01 Hz of 49,99 Hz te leveren ipv te mikken op gemiddeld exact 50,00.
 
Als men besluit het op zn beloop te laten en deze compensatie voor afwijking op lange termijn niet meer toe te passen is dat een politieke kwestie, geen technische. 
 
Goed verhaal hierover: http://wwwhome.cs.utwente.nl/~ptdeboer/misc/mains.html- incl een stukje metingingen dat de recente afwijking bevat. 

[Michel Uphoff]

Inderdaad een duidelijk beeld!

 

Uit de grafieken op die site is op te maken, dat men de correctie na pakweg half januari kennelijk volledig heeft laten schieten. klik

 

Entsoe: klik

The power deviations are originating from the control area called Serbia, Macedonia, Montenegro (SMM block) and specifically Kosovo and Serbia. The power deviations have led to a slight decrease in the electric frequency average.

This average frequency deviation, that has never happened in any similar way in the CE Power system, must cease. The missing energy amounts currently to 113 GWh. The question of who will compensate for this loss has to be answered.

 

Swissgrid: klik

In the entire European network the electrical generators are set up in such a way that they automatically and immediately respond to a change in grid frequency. Depending on the level of consumption they increase or lower their capacity. This ensures that the frequency remains stable. This automatic adjustment can be compared with the cruise control in a car.

...

This grid time deviation is constantly balanced out. If the time deviation is more than twenty seconds the frequency is corrected in the grid.

Mijn schatting dat het 'tekort' van 113 GWh slechts 0,05% van het totaal bedraagt is nog te hoog. Het gebied bestrijkt zelfs meer dan continentaal Europa, dus meer dan 750 miljoen inwoners. 0,01% ligt dan meer in de rede.

 

Image1 1264 keer bekeken

Bron: Entsoe

Overigens was de Volkskrant niet geïnteresseerd in nader onderzoek.

[Benm]

Dat klopt, maar als de andere landen besluiten te corrigeren door de frequentie naar 50.01 Hz te verhogen (dat levert ca 17 seconden correcte per dag op, dus dat zou nu al een behoorlijk aantal dagen achter elkaar moeten) dan leveren kosovo en servie die dagen nul energie als zij 50.00 aanhouden... hun generatoren worden dan draaiend gehouden door de rest van het net zonder dat ze zelf energie leveren. Ondertussen nemen de gebruikers in die landen wel gewoon energie af, dus loopt de 'achterstand' alleen maar op. 
 
Die ca 100 GWh is technisch echt geen enkel probleem om extra te produceren in de overige landen, zeker niet over een periode van een paar weken (ook niet binnen een dag, maar frequenties hoger opschroeven dan 50.01 doet men vrijwel nooit, al zou het nu volgens protocol wel naar 50.02 Hz mogen vanwege de grote mismatch met de tijdsynchronisatie). 
 
Probleem is meer dat 100 GWh nog  best prijzig is - 4 miljoen euro zoiets?

[CoenCo]

https://www.volkskrant.nl/wetenschap/conflict-over-stroomleveringen-op-de-balkan-legt-luchtalarm-in-nederland-gedeeltelijk-plat-klopt-dit-wel~a4580336/

En zo blijken de gevolgen ineens ook écht voelbaar. Makkelijk op te lossen, maar toch...

[Michel Uphoff]

dan leveren kosovo en servie die dagen nul energie als zij 50.00 aanhouden

 
Dat levert mij de volgende vragen op:
 
1: Waarom zouden ze dat doen?
2: Als ze dat al zouden doen, hoe kan een verschil van 0,01 Hertz ervoor zorgen dat de 'traagste' centrale helemaal geen energie levert?
 
@CoenCo: Frappant, die luchtalarmuitval.

[Benm]

Ze zouden het kunnen doen om gratis elecriciteit te krijgen uit het europese net zonder brandstof te hoeven verstoken, al vermoed ik dat de situatie veel lokaler is: een conflict tussen servie en kosovo. Servie erkent de onhafhankelijkheid van kosovo niet, en het zou best kunnen dat men druk wil uitoefenen door geen energie meer te leveren van servie naar kosovo. Dat werkt natuurlijk niet gezien het geheel gekoppelde europese netwerk. 
 
Dat 0.01 Hz ervoor zorgt dat je niets levert lijkt me vrij duidelijk: het hele netwerk is feitelijk 1 groot vliegwiel (verdeeld over alle aangesloten centrales etc), als je daar niet tegen duwt om het sneller te laten draaien lever je geen energie.
 
Erg simplistisch gezien kijkt een centrale naar de momentele netfrequentie en vergelijkt die met de wenselijke: ligt de momentele onder de wenselijke dan wordt er meer vermogen ingeschakeld (bijvoorbeeld extra gas aan gasturbines gevoerd) om de frequentie omhoog te krijgen, ligt het lager dan draait men het vermogen terug. 
 
Als je richtfrequentie 50.01 Hz is gaan centrales eerder extra vermogen leveren dan wanneer deze 50.00 Hz is. De momentele variaties in de netfrequentie zijn groter dan 0.01 Hz, maar als iedere andere centrale je voor is met bijstoken dan hoef je relatief weinig te doen. 
 
Die synchronisatie wordt niet zomaar onderbroken, dat gebeurd pas (automatisch) als de frequentie onder 47.5 of boven 52.5 Hz terecht komt. Dit is puur een noodmechanisme, als de frequentie aan de uitgang van een centrale boven de 52.5 Hz komt is het waarschijnlijk zo dat de verbinding met het netwerk sowieso al onderbroken is. Komt het onder de 47.5 dat zit er waarschijnlijk ergens een kortsluiting oid waar het vermogen verstookt wordt ipv dat het op het net terecht komt. 
 
Dat de automatische test van het alarmsysteem niet werkt door deze afwijking is ietwat bizar, maar niet extreem problematisch: dat gaat alleen om de automatische aansturing van de maandelijkse landelijke test, het systeem op zich kan gewoon geactiveerd worden indien nodig (en heeft ook zijn eigen noodstroom gezien het lichtnet natuurlijk kan uitvallen bij een ramp). 
 
Bij daadwerkelijk gebruik voor een ramp activeert men het systeem waarschijnlijk slechts regionaal, en bovendien met een stuk meer herrie dan tijdens de test. 

[Michel Uphoff]

Dat 0.01 Hz ervoor zorgt dat je niets levert lijkt me vrij duidelijk

 
Mij eigenlijk niet. Ik kan mij voorstellen dat een niet in sync met het net lopende generator cross currents veroorzaakt, maar een geringe afwijking zou m.i. geringe cross currents betekenen. Zou dat niet zo zijn dan zou iedere afwijking, hoe infinitesimaal klein ook tot grote problemen leiden.
 
Dus denk ik dat een iets te traag draaiende generator door cross currents tot het juiste toerental wordt gedwongen en dan iets minder power levert. Zo dat niet gebeuren, dan is de wat trager draaiende generator in een mum van tijd in tegenfase met het net en ontstaan er m.i. vernietigende problemen.
 
Een centrale waarin een paar honderd megawatt energie wordt opgewekt, en die niets daarvan aan het net levert, lijkt mij een heel kort leven beschoren.
 
Maar dit is het 'probleem' niet. Dat was volgens zeggen dat er in Kosovo een centrale stilgezet moest worden voor reparatie, en dat Servië, ondanks een of andere overeenkomst daartoe, kennelijk die 300 MW niet wilde aanvullen. En nog steeds is het mij volkomen onduidelijk hoe het wegvallen van slechts een kleinere centrale in dat enorme net tot een 6 weken durende slip van frequentie kan leiden. Er valt wel vaker een centrale uit zou ik denken, en de energieafname varieert m.i. heel veel meer dan die 0,01% terwijl dat niet tot een structureel achter/voor lopende frequentie leidt.

[Professor Puntje]

Maar dit is het 'probleem' niet. Dat was volgens zeggen dat er in Kosovo een centrale stilgezet moest worden voor reparatie, en dat Servië, ondanks een of andere overeenkomst daartoe, kennelijk die 300 MW niet wilde aanvullen. En nog steeds is het mij volkomen onduidelijk hoe het wegvallen van slechts een kleinere centrale in dat enorme net tot een 6 weken durende slip van frequentie kan leiden. Er valt wel vaker een centrale uit zou ik denken, en de energieafname varieert m.i. heel veel meer dan die 0,01% terwijl dat niet tot een structureel achter/voor lopende frequentie leidt.

 
Zoals ik het begrijp is dat ook geen automatisch in werking tredend effect, maar een kwestie van het niet langer (geheel) voor andermans wanprestatie willen opdraaien. Die richtfrequentie wordt immers centraal vastgesteld. Zolang niemand van de stroomgebruikers er iets van merkt staat er ook geen druk op om naar een oplossing te zoeken, vandaar deze noodgreep.

[Benm]

Zoals gezegd, het is niet van technische aard, maar puur een keuze: normaliter last met regelmatig een soort 'schrikkeldagen' dagen in met 50.01 of 49.99 Hz om het zeer langdurige gemiddelde van de netfrequentie exact op 50 Hz te houden ivm klokken. Het is echter wel zaak dat dat gecoördineerd verloopt:  alle centrales op het net moeten die richtfrequentie volgen. Als er een aantal niet aan mee willen werken kan het niet en loopt de drift op. 
 
Wellicht heeft men nooit bedacht dat landen dit politiek zouden inzetten, en ontbreekt ook de mogelijkheid om bijv domweg servie en kosovo af te schakelen van het centrale netwerk - ik weet niet of er bijvoorbeeld belangrijke verbindingen door die landen heen gaan, maar dat lijkt me nog best aannemelijk in de link tussen midden en zuidoost europa. 

[Professor Puntje]

 
Doordenkertje: hoe vaak wisselt de stroom van ons lichtnet per seconde van richting?

[Michel Uphoff]

Inmiddels is de achterstand zo goed als ingehaald. Wie een maand geleden zijn klokjes van arren moede zelf maar op de juiste tijd gezet heeft, mag dat nu weer ongedaan maken..

 

Image1 1239 keer bekeken

Bron: Pieter-Tjerk de Boer, klik

[jkien]

Omdat het luchtalarm vandaag weer stil bleef leek het alsof de sirenepaalklokken nog steeds van slag zijn. Maar nu zweeg het luchtalarm vanwege tweede paasdag. Pas over een maand zullen we het zeker weten.

[Benm]

Met dat luchtalarm zal het wel weer goedkomen
 
Wel onhandig dat ze het net compenseren NA de omschakeling naar zomertijd, ik zag dat de klok op mn fornuis 2 of 3 minuten voorloopt terwijl ik die juist afgelopen vorige week gelijk had gezet. 
 
Maar wat ik me nu afvraag: is er ook iets geregeld om herhaling van dit gedoe te voorkomen, bijvoorbeeld het mogelijk afschakelen van eigenwijze landen?

[klazon]

Afschakelen van landen kan wel, maar dat zullen ze niet gauw doen. Doen ze alleen maar als de energievoorziening voor de rest in gevaar komt, en zo erg was het nu nog niet.