Kunnen blinden beelden dromen

[mathfreak]

Ik denk niet dat een blind geboren persoon kan begrijpen wat een concept als 'kleur' is. Uiteraard wel in de zin van golflengtes van licht en dergelijke, maar de ervaring of een object rood, groen, of blauw is, is niet echt te begrijpen voor iemand die dat nooit gezien heeft.

Wiskundige en psycholoog Richard Skemp haalde dit ook aan in zijn Psychology of Learning Mathematics. Zijn opmerking was dat het zinloos was om bij een blinde het begrip rood te verklaren in termen van golflengten, maar dat een blinde die na een operatie weer kan zien het begrip rood alleen maar kan vormen door hem/haar diverse objecten met die kleur te laten zien. Verder maakte Skemp de volgende opmerking: "If he asks 'what does "colour " mean?' , we can no longer collect together examples for him by pointing, for the examples we want are red, blue, green, yellow..., and these are themselves concepts. If, and only if, he already has these concepts in his own mind then. by collecting together the words for them, we can arrange for him to collect together the concepts themselves. and thus make possible, though not guarantee, the process of abstraction."

[Benm]

Tja, iemand die wel kan zien maar solitair opgroeit (niet waarschijnlijk, maar goed) en daardoor geen enkele taal leert zal de kleuren ook niet kunnen benoemen. Maar zien of een bes rijp is doordat deze van kleur veranderd is lijkt me dan weer geen enkel probleem.

Kleuren benoemen is sowieso een taalkundig concept: sommige talen hebben namen voor kleuren die wij niet echt gebruiken. Maar ook iets als 'oranje' is een relatief recent benoemde kleur, daarvoor was het grofweg 'geelrood' of 'roodgeel'.

[tempelier]

Wat blinden zich voorstellen bij kleuren en dergelijken is lastig te behappen.
Er is maar een groep die het een beetje weet, dat zijn de mensen die blind zijn geboren en pas op latere leeftijd door een operatie toch kunnen zien.

Die groep is echter piep klein denk ik.
Ik ken er slechts een beschrijving van en dat liep niet goed af.
De man leerde nooit echt zien en pleegde tenslotte zelfmoord.

[Benm]

Dat laatste is uiteraard nogal triest, maar ik vraag me af hoe dit mogelijk is:

Iemand die blind geboren wordt zal ook nooit de hersenfuncties ontwikkelen om beeld te interpreteren. Mocht die blindheid oorzaak zijn van een zenuwdefect of iets dergelijks dan zal het herstellen daarvan later in het leven niet meer hersenfunctie opleveren om iets met dat beeld te kunnen doen.

Uiteraard ligt dat anders voor iemand die 'wettelijk blind' geboren is maar nog wel enige visuele capaciteit heeft, bijvoorbeeld doordat als gevolg van staar, lensdefecten etc geen scherp beeld gevormd kan worden, maar wel onderscheid kan maken tussen licht en donker, kleuren, en mogelijk vage vormen en dergelijke.

Analoog zie je dat ook wel met doofheid: er zijn gevallen waarbij iemand doof geboren is en na het aanbrengen van een cochlear implantaat ineens voor het eerst kan horen. Dat werkt alleen indien het slakkenhuis en de haarcellen daarin aanwezig zijn en kunnen reageren op signalen. Verschil is wellicht wel dat die gehoorcellen er altijd wel waren, maar om een of andere oorzaak nooit in staat waren geluid van buiten op te pikken (ontbrekend middenoor oid).

Wat een verschil zou kunnen maken: gehoorcellen pikken ook interne stimuli op, bijvoorbeeld via botgeleiding, geluid van bloedsomloop en dergelijke. Iemand in een dergelijke situatie ontvangt wel stimuli ook al kan ie daar weinig nuttigs mee.

Voor visuele beperking is dat lastiger: het enige vergelijk zou zijn om een gezond persoon te laten opgroeien in een compleet lichtvrije omgeving en dan te kijken wat er gebeurd als je opeens het licht aan doet: ik heb geen idee wat er gaat gebeuren, maar het lijkt me geen ethisch verantwoord experiment. Wellicht kan het met proefdieren gedaan worden door te kijken of ze naar enige tijd hun herwonnen visuele input gaan gebruiken, maar dat is niet vergelijkbaar met hoe een mens het zou ervaren.

[tempelier]

Het was inderdaad heel triest.

De rede was dat de man zich zeer verheugd had om te kunnen zien, maar om de een of andere reden konden zijn hersenen de informatie niet meer goed omzetten. Hij maakte dan ook tekeningen die nergens naar leken.
Dit was zo'n grote desillusie voor de man dat hij er tenslotte een eind aan maakte.

Of hij kleuren kon onderscheiden weet ik niet, stond dacht ik niet in het artikel.

[Benm]

Hoewel triest is het wel een interessant geval. Heb je ergens een bron voor dit artikel?

Het lijkt me vrij uitzonderlijk dat iemand blind in de ogen geboren wordt en dat zo gelaten wordt tot op latere leeftijd, waarna herstel waarschijnlijk in hersenblindheid resulteert. Niet dat hersenblindheid een onbekend fenomeen is als gevolg van een herseninfarct of iets dergelijks, maar zicht herstellen in de ogen op latere leeftijd lijkt me wel vrij bijzonder.

[tempelier]

Nee het spijt me.
Het is denk ik al veertig jaar gelden dat ik het gelezen heb en ik heb flauw idee waar het instond.
Het was ook geen uitgebreid artikel ik schat het twee/drie A'viertjes groot.