Wat voor taalfout is dit? Verwijswoord naar het onderwerp weglaten na bijzinsconstructie

[Erik Leppen]

Voor mijn werk moeten collega's en ik veel schrijven. Een zinsconstructie die ik regelmatig zie voorbij komen, is zoals in de volgende zin (vetdrukking van mij):

Bij het schansspringen glijdt een skiër van een schans en maakt vervolgens een sprong door de lucht.

Volgens mij klopt dit grammaticaal niet, en moet het "en maakt die" zijn. Klopt dit? En waarom?

In de zin
Een skiër glijdt van een schans, en deze skiër maakt vervolgens een sprong door de lucht.
mag je de tweede skiër weglaten en samentrekken tot
Een skiër glijdt van een schans en maakt vervolgens een sprong door de lucht.
Maar zo'n samentrekking mag volgens mij niet als je van het eerste deel een bijzinsconstructie maakt. Dan moet je volgens mij zeggen
Bij het schansspringen glijdt een skiër van een schans en maakt die vervolgens een sprong door de lucht.

Klopt dit? En waarom verandert het tweede deel dan? En heeft deze onjuiste weglating van 'die' een naam? Is er online iets over te vinden? (Geen idee hoe ik moet zoeken op zoiets.) Alvast dank voor de inzichten

[R_Bena]

Er worden zinnen samengetrokken die syntactisch ongelijk zijn bij deze zin:

"Bij het schansspringen glijdt een skiër van een schans en maakt vervolgens een sprong door de lucht."

De zin begint met een bijwoordelijke bepaling, namelijk 'bij het schansspringen'. Daarna volgt een soort bijzin.

De fout valt simpelweg onder het kopje foutieve samentrekking.

Een skiër glijdt van een schans en maakt vervolgens een sprong door de lucht.

Bij deze zin mag het. Je hebt hier twee hoofdzinnen die eenzelfde onderwerp hebben, te weten 'een skiër'. Gezien het onderwerp van beide zinnen hetzelfde is en daarnaast de structuur van de twee delen gelijk is (twee persoonsvormen, 'glijdt' en 'maakt'), ben je geoorloofd het onderwerp in dit geval samen te trekken.

[Professor Puntje]

Dit wellicht?

https://onzetaal.nl/taalloket/tante-betje

[HansH]

Er worden zinnen samengetrokken die syntactisch ongelijk zijn bij deze zin:

"Bij het schansspringen glijdt een skiër van een schans en maakt vervolgens een sprong door de lucht."

De zin begint met een bijwoordelijke bepaling, namelijk 'bij het schansspringen'. Daarna volgt een soort bijzin.

De fout valt simpelweg onder het kopje foutieve samentrekking.

zoals ik het zie wordt het woordje skiër in het 2 deel van de zin weggelaten omdat het zowel in het begin als het einde betrekking heeft op dezelfde skier die eerst glijdt en daarna een sprong maakt.
"Bij het schansspringen glijdt een skiër van een schans en (de skiër) maakt vervolgens een sprong door de lucht."
ik zou niet weten waarom dat dan fout is.

[HansH]

Dit wellicht?

https://onzetaal.nl/taalloket/tante-betje

als je die link geeft is het misschien ook handig dat je aangeeft welke stukje van die link het dan betrekking op heeft volgens jou .

[HansH]

laatste stukje staat 'volgens jou' maar komt corrupt in beeld (niet in het voorbeeld)

[R_Bena]

Er worden zinnen samengetrokken die syntactisch ongelijk zijn bij deze zin:

"Bij het schansspringen glijdt een skiër van een schans en maakt vervolgens een sprong door de lucht."

De zin begint met een bijwoordelijke bepaling, namelijk 'bij het schansspringen'. Daarna volgt een soort bijzin.

De fout valt simpelweg onder het kopje foutieve samentrekking.

zoals ik het zie wordt het woordje skiër in het 2 deel van de zin weggelaten omdat het zowel in het begin als het einde betrekking heeft op dezelfde skier die eerst glijdt en daarna een sprong maakt.
"Bij het schansspringen glijdt een skiër van een schans en (de skiër) maakt vervolgens een sprong door de lucht."
ik zou niet weten waarom dat dan fout is.

Dat zou je denken ja. Maar volgens mij is ie alsnog fout door de zinsstructuur. Het komt door 'bij het schansspringen'. Weliswaar is dit niet het onderwerp en blijft de skiër het onderwerp, maar door de asymmetrie van beide deelzinnen moet je daar 'hij' of 'die' zetten. Informeel laten we die er echter uit.

[Professor Puntje]

Dit wellicht?

https://onzetaal.nl/taalloket/tante-betje

als je die link geeft is het misschien ook handig dat je aangeeft welke stukje van die link het dan betrekking op heeft volgens jou .

Alles van de link lijkt mij is relevant en interessant.

[R_Bena]

Chatgpt is het blijkbaar met me eens (maar chatgpt is niet 100% betrouwbaar). Kijkend naar de link van PP staat daar dat enkel wanneer er een inhoudelijke tegenstrijdigheid is tussen twee deelzinnen je het onderwerp niet mag weghalen. Ik neig die site gelijk te geven nu ik de uitleg heb gelezen.

[Professor Puntje]

Het zijn kromme samentrekkingen die je op het verkeerde been zetten, en waarbij je je afvraagt over wie of wat het in de tweede deelzin gaat. Vaak is dat laatste bij enig nadenken wel duidelijk, maar soms ook niet.

[R_Bena]

Ja, het klopt wat er staat op die site van PP. Ik heb het ook bij een andere site gecheckt (Taaladvies.net).

[HansH]

Voor mij is het totaal geen probleem om die zin te begrijpen en is voor mij ook helemaal logisch. dus ik til er allemaal niet zo zwaar aan. Taal is immers ook maar wat we er samen van maken. Maar zou fijn zijn als een echte neerlandicus die ervoor gestudeerd heeft een correcte onderbouwing kan geven mbt deze zin. misschien kan iemand het aan zijn/haar leraar nederlands voorleggen op school n dan de conclusie hier posten? Maar nog handiger als er gewoon neerlandici zijn die dit lezen en reageren.

[Professor Puntje]

De link die ik heb gegeven is van Onze Taal. Hier over die website: https://onzetaal.nl/over-onze-taal

Deskundiger ga het niet krijgen. Je zou er beter aan doen om zelf die link ook eens te lezen om zo je eigen kennis te verrijken, in plaats van hier te klagen dat die link te veel tekst bevat.

[R_Bena]

Het staat er allemaal inderdaad op die site. In de meest puristische vorm zou je bij die gegeven zin van TS 'die' of 'hij' zetten ter verduidelijking, maar het hoeft niet omdat de betekenis en grammatica intact blijven als je het weghaalt. Zouden schrijvers/auteurs bij dat soort zinnen steeds 'die' of 'hij' moeten zetten, dan gaat het ook ten koste van de flow van de zin, om maar een klein zijstraatje in te gaan. Maar bij sommige zinnen is het verplicht.

[Xilvo]

Dat taalregels er toe doen laat deze zin nog maar eens zien:
"Foutloos Nederlands schrijven is makkelijker als je denkt".