mens door een godheid?

[Johan2]

Dat zelfs een atheïst als Marcel Hulspas op het boek van Dawkins kritiek heeft, zegt misschien al genoeg.http://www.nieuwamsterdam.nl/?s1=item&cntID=851

Wow die had ik gemist. Dat was weer, zoals (vrijwel) altijd, intelligent, scherp en to the point. Zo goed, dat ik vind dat het hier wel in zijn geheel mag worden afgedrukt:

Richard Dawkins verkoopt domme, arrogante praatjes

Het is goed om atheïst te wezen. Aldus Richard Dawkins in deze krant afgelopen dinsdag. Dawkins is weer op oorlogspad. In zijn nieuwste boek, God als misvatting, ‘rekent hij genadeloos af met geloof en gelovigen’.

God is een wetenschappelijke hypothese ‘die met even veel scepsis moet worden onderzocht als elke andere hypothese’, aldus Dawkins. Dat laatste heeft hij alvast voor ons gedaan. Conclusie: ‘De argumenten voor het bestaan van God zijn onthutsend zwak’. Dat is één probleem uit de weg geruimd. Dan de gelovigen. Voor hen heeft Dawkins een stel ‘bewustmakingsboodschappen’ die hen moeten bevrijden uit ‘de valkuil van de godsdienst’.

De belangrijkste boodschap luidt dat de kersverse atheïst niets heeft te vrezen: ‘Je kunt prima een atheïst zijn die gelukkig, in balans, moreel bewust en intellectueel voldaan is.' Het spijt me voor Dawkins, maar de vraag of God bestaat is geen wetenschappelijke vraag. Een intelligentie die boven de natuurwetten staat, kan niet empirisch worden aangetoond of afgewezen. Dat heeft Spinoza drie eeuwen geleden al bewezen.

Dawkins komt niet verder dan: gelovigen zeggen dat God alles heeft geschapen, maar de wetenschap heeft de oerknal ontdekt en de evolutie, dus God bestaat niet. Dat mensen compleet andere redenen hebben om te geloven – bijvoorbeeld omdat het idee hun leven en sterven zin geeft – is nog niet tot hem doorgedrongen. Iedereen die anno 2006 in God gelooft, is in zijn ogen dom of bang. Maar gelukkig is er Dawkins, uw persoonlijke verlosser.

Dawkins is niet de enige die dergelijke platitudes verkoopt. De Utrechtse universiteitshoogleraar Herman Philipse doet precies hetzelfde. En het zou allemaal niet zo erg zijn, hooguit lachwekkend, als het niet schadelijk was voor de wetenschap.

Want welke indruk houdt de gelovige over van een dergelijk boek? Dat wetenschappers een dom en arrogant volkje zijn. Een volkje dat denkt dat alleen zij verstand hebben van God, en dat de gelovigen wel even zal ´redden´ door hen diep te beledigen.

Beste gelovigen, bij deze bied ik mijn excuses aan voor types als Dawkins. Ik kan u verzekeren, de wetenschap zegt niets over God, daar kan zij überhaupt geen uitspraak over doen. Wetenschappers die anders beweren, verdienen het om heel hard uitgelachen te worden. Reageren? [email protected]. Zie ook www.volkskrant.nl/hulspas.

(Het blijft jammer dat hij weg is bij Skepter, waar hij de enige was met af en toe zinnige teksten over religie. Nu zijn daar alleen nog de simplistische cliché's van JWN te lezen).

[janviet]

De motieven nu voor de schrijver(s) om het verhaal zo op te schrijven, zijn nu nog net zo interessant als toen

En wat maken die motieven interessanter dan de motieven van de schrijver(s) van om het even welk ander boek?

Heb ik het over exclusiviteit gehad? Dacht het niet.

Heb ik gezegd, of zelfs maar geïmpliceerd, dat je het over exclusiveit hebt gehad? Dacht het niet.

Jij lijkt de bijbel een zeker gezag toe te kennen (en hiermee zeg ik dus niet dat je dat alleen met de bijbel doet), bijvoorbeeld in zake onze moraal, maar als ik vervolgens vraag waar de bijbel dat aan verdiend heeft, dan krijg ik geen helder antwoord. Ik beweer dat je met selectief lezen (zelf bepalen aan welke stukken tekst je 'geen boodschap hebt') en 'juist' interpreteren, om het even welk boek tot leidraad kunt bombarderen. Maar, op de een of andere manier is dat voorrecht voorbehouden aan de bijbel en enkele andere religieuze boeken.

[Johan2]

En wat maken die motieven interessanter dan de motieven van de schrijver(s) van om het even welk ander boek?

Heb ik het over exclusiviteit gehad? Dacht het niet.

Heb ik gezegd, of zelfs maar geïmpliceerd, dat je het over exclusiveit hebt gehad? Dacht het niet.

O nee??Waarom heb je het dan over "interessanter dan om het even welk ander boek"?

[Assassinator]

Ik beweer dat je met selectief lezen (zelf bepalen aan welke stukken tekst je 'geen boodschap hebt') en 'juist' interpreteren, om het even welk boek tot leidraad kunt bombarderen.

maja wat is juist? in dit topic gaat het trouwens om de bijbel als verklaring voor natuurwetenschappelijke fenomenen, dat even ter verduidelijking.

[Adpruys]

Het is lastig discussieren met gelovigen. Als Fujaro met een passage komt:

Exodus 12:29 (KJV) "And it came to pass, that at midnight the LORD smote all the firstborn in the land of Egypt, from the firstborn of Pharaoh that sat on his throne unto the firstborn of the captive that was in the dungeon; and all the firstborn of cattle."

krijgt hij een interpretatie van een geheel andere passage. De anders zo kritische johan en gmlk vallen Gabriël bij

Of ben je de mening toegedaan dat kindermoord een goede daad is?

Het offer van Abraham moet je lezen als een protest tegen de kinderoffers van de Kanaänieten.

Ach ja, dat kun je hier ook 10 keer vertellen, maar het probleem met fundamentalisten, gelovig of ongelovig, is dat ze liever aan hun eigen, niet historische lezing vasthouden.

Johan lijkt lezing van de bijbel voor te willen behouden aan degenen met een uitzonderlijke kennis van de geschiedenis.

[janviet]

Waar dan ? Schelden.. ?? Kom nou. Ik reageer misschien een klein beetje pittig vanwege al die naïeve reacties van zogenaamde "deskundige" standpunten van atheïsten.

Een klein beetje pittig? Uitspraken als '...zijn nieuwste uitbraaksel...', '...dat Dawkins dom, onwetend en arrogant is m.b.t. de Bijbel en t.a.v. religie in het algemeen' en 'Een genezing van deze ziekte is moeilijk' zijn niet meer dan ordinair schelden.

... Zie je nu je eigen belachelijk, naïeve standpunt ??.. en dat van sommige anderen (Dawkins incluis) ??

Leuk hè, karikatuurtjes neerschieten...

Dan vraag ik me oprecht af op basis waarvan je het kaf van het koren weet te scheiden.

Op basis van modern bijbelexegese.

Kortom: interpretatie op basis van een hedendaagse moraal die we van buiten de bijbel hebben.

Dat zelfs een atheïst als Marcel Hulspas op het boek van Dawkins kritiek heeft, zegt misschien al genoeg.

Wat zegt dat precies? Jij had van een 'mede-atheïst' anders verwacht?

Overigens vind ik dit stukje van Marcel Hulspas onvoorstelbaar slecht. Hij schetst een karikatuur van het boek van Dawkins en dan is het makkelijk schieten. Als ik verder zie dat hij als reactie in z'n blog dit schrijft: 'Naar mijn mening heeft religie GEEN positieve en ook GEEN negatieve invloed gehad op de menselijke cultuur, in die zin dat religie altijd achteraf wordt gebruikt ter verdediging/uitleg van daden, goed of kwaad', dan vraag ik me af of hij wel eens buiten komt.

De cultuur waaruit humanisme; verlichting en westerse wetenschap zijn voortgekomen, is ondenkbaar zonder het Christendom

Zelfs als dit waar zou zijn, wat dan nog? Heeft iemand beweerd dat het christendom uitsluitend slechts heeft voortgebracht? En wat heeft dit überhaupt te maken met de 'waarheid' van de bijbel of het bestaan van een god?

[Assassinator]

maja wat is juist? in dit topic gaat het trouwens om de bijbel als verklaring voor natuurwetenschappelijke fenomenen, dat even ter verduidelijking.

met als toevoeging: in het bijzonder het onstaan van onze soort, de Homo Sapiens Sapiens. dit topic gaat dus in de verste verte niet over de moraliteit in de bijbel, juist over de ándere kant. kunnen we dus weer 180 graden draaien??

[janviet]

O nee??Waarom heb je het dan over "interessanter dan om het even welk ander boek"?

Je hebt gelijk. Ik heb dit niet goed opgeschreven. Nu kan ik wel zeggen dat je dit niet letterlijk moet lezen, en dat er, als je het maar goed interpreteert, precies staat wat ik bedoelde te zeggen, maar dat is in dit topic misschien wat flauw...

Toch jammer dat je nu alleen hier op in gaat, terwijl ik mijn bedoeling volgens mij in de rest van die posting wel duidelijk maak.

[Fujaro]

Inderdaad zwak stukje van Hulspas. Dawkins beweert niet dat god toetsbaar is, integendeel. In The God Delusion onderkent hij categorieën van geloof in god. Hijzelf rekent zich tot categorie 6:

1. Strong theist. 100 per cent probability of God. In the words of C.G. Jung, 'I do not believe, I know'.

2. Very high probability but short of 100 per cent. De facto theist. 'I cannot know for certain, but I strongly believe in God and live my live on the assumption that he is there'

3. Higher than 50 per cent but not very high. Technically agnostic but leaning towards theism. 'I am very uncertain, but I am inclined to believe in God.'

4. Exactly 50 per cent. Complerely impartial agnostic. 'God's existence and non-existence are exactly equiprobable.'

5. Lower than 50 per cent but not very low. Technically agnostic but leaning towards atheism. 'I don't know whether God exists but i'm inclined to be sceptical.'

6. Very low probability but short of zero. De facto atheist. 'I cannot know for certain but I think God is very improbable, and I live my life on the assumption that he is not there.'

7. Strong atheist. 'I know there is no God, with the same conviction as Jung "knows" there is one.'

Dawkins beweert verderop dat uitspraken over daden traditioneel aan het goddelijke toegeschreven, zoals het ontstaan van het universum of het tot leven wekken van de doden zich op het terrein van het natuurlijke bevinden en principieel toetsbaar zijn (zie paragraaf NOMA in hoofdstuk The God Hypothesis):

Did Jesus have a human father, or was his mother a virgin at the time of his birth? Whether or not there is enough surviving evidence to decide it, this is still a strictly scientific question with a definite answer in principle: yes or no. Did Jesus raise Lazarus from the dead? Did he himself come alive again, three days after being crucified? There is an answer to every such question, whether or not we can discover it in practice, and it is a strictly scientific answer.

Het is onduidelijk hoe Hulspas het boek kan hebben gelezen en tegelijk deze stukken gemist heeft.

[qrnlk]

Dawkins beweert niet dat god toetsbaar is

You then realize that the presence of a creative deity in the universe is clearly a scientific hypothesis. Indeed, it is hard to imagine a more momentous hypothesis in all of science. A universe with a god would be a completely different kind of universe from one without, and it would be a scientific difference.

Dawkins beweert zelfs dat de hypothese van een scheppende god wetenschappelijk toetsbaar is.

[Fujaro]

Dawkins beweert niet dat god toetsbaar is

You then realize that the presence of a creative deity in the universe is clearly a scientific hypothesis. Indeed, it is hard to imagine a more momentous hypothesis in all of science. A universe with a god would be a completely different kind of universe from one without, and it would be a scientific difference.

Dawkins beweert zelfs dat de hypothese van een scheppende god wetenschappelijk toetsbaar is.

Klopt, voor zover hij zich in dat universum manifesteert. Een deïstische god manifesteert zich niet in het universum. Niet iedere god is dus toetsbaar. Daarom positioneert Dawkins zich in categorie 6.

[Fujaro]

Wanneer Dawkins in zijn nieuwste uitbraaksel "The God Delusion (Ned. vertaald met 'God als misvatting') schrijft....:

"Het bijbelverhaal van de verwoesting van Jericho door Jozua of de invasie van het Beloofde Land in het algemeen, is normaliter niet te onderscheiden van Hitlers invasie in Polen of van de afslachting die Saddam Hoessein aanrichtte onder Koerden en Moeras-Arabieren."

...is dat niet alleen uitermate kwetsend en beledigend aan het adres van de Joodse gemeenschappen, maar het sterkt mij eens temeer in mijn opvatting dat Dawkins dom, onwetend en arrogant is m.b.t. de Bijbel en t.a.v. religie in het algemeen.

Integendeel, Dawkins heeft de bijbel goed gelezen. De OT-god is een god in de traditie van oorlogsgoden.

Dus niet goed gelezen.

Goed, ik bedoel feitelijk lezen. Niet 'eromheen lezen', wat jij voorstelt.

Dawkins is iemand die door zijn redeneertrant volledig buiten de bijbelverhalen staat. Hij redeneert vanuit de positie van een buitenstaander, ook al zou hij de bijbel hebben gelezen. De bijbel lezen geeft nog geen garantie dat je de ware bedoelingen van de bijbelschrijvers begrijpt.

Hoewel jij anders suggereert is Dawkins op school met de bijbel grootgebracht. Hoe kan het toch dat van alle bijbellezers alleen toegewijde christenen 'm wat jou betreft juist hebben gelezen?

Dawkins benadert de verhalen (vooral de geweldsteksten) als puur historisch: van wie is het afkomstig, iets wat echt gebeurd is..? Door zo de tekst te benaderen loop je het verhaal uit. Dan vermoord je het verhaal zélf. Wanneer je gaat kijken op eventuele aanwezigheid van religieuze waarheden over god, mens en wereld, dan plaats jezelf buiten de verhalen. Dawkins en zijn adepten analyseren de Schrift als een object. Dit is geen eerlijke omgang met de Schrift.

Zoals Kuitert schrijft:

"Verhalen als bestaansverlichting, als uitleg van onszelf aan onszelf, Als mensen ze zo eens lazen,(..). Het verhaal blijft er het verhaal bij, heeft geen vivisectie nodig, moet alleen verteld worden, om betekenis af te geven aan de lezer.(uit; 'Hetzelfde anders zien')

Overduidelijke cirkelredenering feitelijk op schrift gesteld. Er staat zoveel als: "we moeten onszelf wat wijsmaken wat we denken dat er staat, dan begrijpen we het beter". Kuitert tart daarmee de discipline 'begrijpend lezen' dat ieder kind op school krijgt aangeboden. Hetzelfde kind overigens dat in een religieuze opvoeding deze bijbelteksten krijgt voorgeschoteld en er worst van moet zien te maken.

Om de Schrift te begrijpen moet je je houding omdraaien. Wij leggen de tekst niet uit, maar de tekst, de verhalen óns.

Ik begrijp dat je inderdaad veel moet draaien om de tekst zo uit te leggen dat kindermoord de liefde van god wordt. Maar als appels peren worden, moord liefde, absurd gewoon, goed kwaad, is het misschien tijd om die 'kennis'-methode vaarwel te zeggen.

Beken eens werkelijk kleur. De god, zoals hij zich in onderstaand citaat in het OT openbaart, is een verwerpelijke god naar iedere menselijke maatstaf, een kindermoordenaar:

Exodus 12:29 (KJV) "And it came to pass, that at midnight the LORD smote all the firstborn in the land of Egypt, from the firstborn of Pharaoh that sat on his throne unto the firstborn of the captive that was in the dungeon; and all the firstborn of cattle."

Ook hier weer binnen de relatie(context) van het boek Exodus (Sjemot) lezen:

Het Hebreeuwse volk viert in Egypte al het eerste Pesachfeest.

Midden in de verdrukking viert het volk Israël al de bevrijding. Midden in de dood, vieren ze al het leven. .

Bij elkaar horen:

Ex. 11, 1-10; De aankondiging van de 10e plaag;

Ex. 12, 1-28; De instelling van het Pascha;

Ex. 12, 29-30; De tiende plaag;

Ex. 12, 31-42; De uittocht.

Het Pesach-feest is een begin en moet worden verstaan zoals in het boek 'In den beginne' (Genesis; Bèrèrsjiit= "In den beginne")

Bij dit belangrijke Joods feest wordt herdacht waar het om begonnen is, waar het om gaat tussen God en mens: Menswording in vrijheid, geroepen worden uit de chaos, uit het ongeluk. (water: Zie Genesis) (Zie ook Jezus 'wandelend'(gaande) over het meer (Joh.) (Zie ook Joh. 1,1)

Weer een staaltje van om de brei heen draaikonten. Het citaat is toch duidelijk, waarom dan aankomen met feestgangers. Beweer je impliciet dat de tiende plaag een bedenksel van een enthousiast en bevrijd volk is? In dat geval adviseer ik het OT uit je bijbel te scheuren: misleidend, niet goddelijk geïnspireerd en zeker niet de goddelijke moraal weergevend.

Of ben je de mening toegedaan dat kindermoord een goede daad is?

Het offer van Abraham moet je lezen als een protest tegen de kinderoffers van de Kanaänieten.

Tuurlijk, en wit is eigenlijk zwart wanneer het licht helemaal uit is.

De geschiedenis van Israël is een geschiedenis van langdurig verval en opeenvolgende catastrofen. Maar Israél bekeek bekeek zijn geschiedenis vanuit het oogpunt van het heil en daarin is het uniek.

Het is ook een hardnekkige unieke broeiplaats van voortdurende gewelddadige religieuze confrontatie.

Laat je moraal nu eens werkelijk spreken Gabriël,

Dat doe ik door de tekst te laten spreken, door open te staan voor de Schrift.

Als dat geen kleur bekennen is !!

Je 'staat open' voor een interpretatie waar je naartoe redeneert zonder dat de tekst zelf daar aanleiding toe geeft. Je geeft dat openlijk toe wanneer je zegt:

Dus de bijbelteksten over zogenaamde oorlogsvoering; 'uitroeiing' en 'vernietiging' op bevel van God, moet je in dit licht lezen.

Het zijn geen teksten van daders en vervolgers en overheersers waar, zoals bij de wrede Assyriërs waar het geweld verheerlijkt en vergoddelijkt wordt, maar het zijn teksten van slachtoffers die oorlog zagen als een bron van ellende.

Het is vanuit historisch en talig perspectief veel waarschijnlijker dat de aangehaalde tekst een weergave is van de onmacht van een klein volk tegenover de overheersers. Een heldenepos met god in de hoofdrol als kindermoordenaar.

[qrnlk]

@Gabriël: Op de een of andere manier vind ik jouw uitleg inconsistent en niet geheel eerlijk.

Feit is dat god de eerst geborenen van Egypte heeft gedood.

Persoonlijk zie ik hier niet echt een probleem in.

@Furajo: Je vind dit moreel verwerpelijk, voornamelijk omdat je jouw hedendaagse menselijke ethiek projecteert op de schepper van al het leven en niet door hebt hoe beperkt dit leven is in vergelijking met het leven wat god oorspronkelijk aan Adam gegeven had.

Hier volgt nu een zwaar stukje theologie in vogelvlucht, elk van deze punten is te onderbouwen uit de bijbel maar voor het gemak heb ik het even zonder bronvermelding gedaan. Dit is slechts bedoeld al een weergaven van mijn zienswijze, dit is niet bedoeld om iemand te overtuigen.



Elk mens, zelfs kinderen, zijn slaven van de zonde en zijn niet geschikt voor het doel waarvoor god Adam geschapen had. Zonde leid tot de dood, zonder uitzondering. God verschoof in Egypte slechts het moment waarop de dood zou plaats vinden.

Tegelijk kocht god (door de pacha regeling) hiermee alle eerst geborenen van Israel, en bevrijde hun uit slavenij in Egypte. Dit was een voorafschaduwing van hoe god later, door middel van zijn zoon, de mensheid zou loskopen uit hun slavenij aan zonde.

Jezus stierf als een volmaakt mens zonder zonde, zonder kinderen. Jezus kan, door zijn recht op menselijk leven aan god terug te geven, de plaats in nemen die Adam had verloren en vervolgens diens kinderen adopteren als zijn eigen.

Op god bestemde tijd zal Jezus dit uitvoeren. Alle overledenen zullen een tweede kans krijgen terwijl hij de mensheid zal herstellen en onderwijzen. Om ons zo geschikt te maken voor het oorspronkelijke doel waarvoor god de mensheid geschapen had. Alle leed die Adam veroorzaakte door zijn keuze zal dan verleden tijd zijn. Alle leed zal plaats hebben gemaakt voor geluk.

Ik denk dat Fujaro het hier niet mee eens kan zijn: Leed is leed op dit moment, en geen wonderlijke genezing of herstel in de toekomst kan dit ongedaan maken. Dat is een lastige positie aangezien dit eveneens zou betekenen dat god ons niet onze zonde zou mogen vergeven en ons dan ook geen herstel kan aanbieden. Wellicht is het daarom beter om te beseffen dat wij en god niet in het verleden leven maar in het heden. Nu is de enige realiteit die er is.

[HeavenOnEarth]

Feit is dat god de eerst geborenen van Egypte heeft gedood.

Persoonlijk zie ik hier niet echt een probleem in.  

Ik wel. Mocht een dergelijke god bestaan, dan zou de mens deze moeten bestrijden uit naastenliefde.

[janviet]

Wow, die had ik gemist. Dat was weer, zoals (vrijwel) altijd, intelligent, scherp en to the point.

Ik heb, in een eerdere reactie, al gezegd hoe onvoorstelbaar slecht ik dit stukje van Marcel Hulspas vind. Het was toen de hoogste tijd om te gaan slapen, maar nu heb ik iets meer tijd en wil ik hier nog even explicit ingaan op enkele punten.

Het spijt me voor Dawkins, maar de vraag of God bestaat is geen wetenschappelijke vraag.

Dit wordt hier even geponeerd, met een stelligheid die de argeloze lezer doet vermoeden dat Dawkins simpelweg het tegenovergestelde aanneemt, zonder te vermelden dat zo'n beetje heel hoofdstuk 2 van Dawkin's boek juist over deze vraag gaat. Ik ga hier niet aanhalen wat Dawkins daar allemaal over gezegd heeft, maar wil graag herhalen wat ik al eens eerder op dit forum gepost heb (en dat vervolgens in een ruwe 'opschoonactie' is verdwenen).

Ik maak onderscheid tussen twee type goden. Goden van type A hebben ooit of zullen ooit hun invloed doen gelden, b.v. door het universum waarin wij nu leven te maken, het leven op aarde de eerste aanzet te geven, de evolutie af en toe bij te sturen, of wat dan ook. Goden van type B zijn alle goden die niet van type A zijn.

Daarmee zijn goden van type B volstrekt irrelevant, en doet het er niet toe of ze nu wel of niet bestaan. Ze zijn net zo relevant als het denkbeeldige vriendje dat kinderen er nog wel eens op na willen houden. De wetenschap kan geen uitspraak doen over het al of niet bestaan van goden van dit type, hooguit over het geloof in goden van dit type.

Goden van type A zijn weldegelijk relevant, en het al of niet bestaan van een god van type A is weldegelijk een wetenschappelijke vraag, simpelweg omdat de invloed van een god van type A een alternatieve verklaring voor een fenomeen kan zijn. Dawkins' boek gaat over goden van type A en het geloof daarin. Voor een ieder die denkt dat er geen falcieerbare hypothese over goden van type A is op te stellen, en ik noem dit omdat me dit al eens eerder voor de voeten is geworpen, wil ik graag deze aanreiken: 'er bestaan geen goden van type A'.

Het punt is nu dat zeer veel (wellicht de meeste) gelovigen geloven in een god van type A. Ja Johan, ik besef dat jij je niet tot die groep rekent (tenzij ik me heel erg vergis, en dan laat ik me graag corrigeren). Dus, als Marcel Hulspas het zomaar heeft over 'God', dan is het redelijk om te veronderstellen dat hij een god van type A bedoelt. Temeer daar, zoals gezegd, Dawkin's boek over goden van type A en het geloof daarin gaat. Het al of niet bestaan van zo'n god behoort gewoon tot het domein van de wetenschap. Als Marcel Hulspas daarentegen met 'God' een god van type B bedoelt, dan had hij dat, in het licht van het aantal mensen dat met 'God' een god van type A bedoelt en het onderwerp van Dawkin's boek, op z'n minst expliciet moeten maken.

Dat mensen compleet andere redenen hebben om te geloven – bijvoorbeeld omdat het idee hun leven en sterven zin geeft – is nog niet tot hem doorgedrongen.

Waar haalt Marcel vandaan dat dit niet tot Dawkins doorgedrongen is? Dawkins wijdt hier notabene een heel hoofdstuk (hoofdstuk 10) aan. Het is weliswaar het laatste hoofdstuk, dus het zou kunnen dat Marcel dit gemist heeft omdat hij al na het lezen van de 'blurb' op de kaft en misschien de inleiding klaar was met z'n stukje...

Want welke indruk houdt de gelovige over van een dergelijk boek? Dat wetenschappers een dom en arrogant volkje zijn. Een volkje dat denkt dat alleen zij verstand hebben van God, en dat de gelovigen wel even zal ´redden´ door hen diep te beledigen.

Los van de stroman ('Een volkje dat denk dat alleen zij verstand hebben van God...'), is dit een volstrekt nonargument. Hoe is de indruk die een gelovige van wetenschappers heeft een criterium?