Dit wordt zowel mijn eigenste bespreking van de film als een stukje commentaar erop. Ik hoop eigenlijk dat dit topic wat extra aandacht krijgt, want er is heel wat discussie mogelijk, van mijn part zou het in Politicologie en Maatschappij mogen.
Hoe dan ook zal je je aandacht bij deze film houden, het is geen probleem om hem in één ruk uit te kijken. En hoe dan ook zal hij je raken. Op een goede of slechte manier, dat doet er niet toe, het belangrijkste is dat de controverse je aan het denken zet. Want dat lijkt me toch het voornaamste doel van de film: het is een wake-up-call, niet altijd even subtiel, eerder een emmer koud water.
Aan het begin van de film moest ik vaag denken aan
Koyaanisqatsi, al haalt Zeitgeist nergens hetzelfde niveau. De grimmige, cynische toon van beeld en geluid zit echter meteen goed.
Reeds bij het eerste stukje commentaar op religie kon ik een grijns niet onderdrukken. Het eerste deel is erg sterk, de uitleg over de parallellen tussen de joods-christelijke traditie en de vroegere ("heidense") geloven fascineert. De commentaar dat "religie de psychologische grond is, waarin andere mythen kunnen wortelen," belooft veel goeds. Helaas gaat hierna het niveau van de film bergaf, vind ik.
Deel II lijkt vanaf het begin al op een conspiracy theory, en dat gevoel kon ik gedurende het hele stuk niet van me af schudden, al denk je op het einde wel dat er een vuurtje moet zijn (er is immers rook). Het deeltje "no warnings", klopt als Freddy De Kerpel: Amerika wist goed genoeg dat er iets stond te gebeuren. De stukjes over de hi-jackers, en de onmogelijkheid van een aanslag op het Pentagon (toch met de geziene resultaten) zijn hallucinant; maar kan men ze staande houden?
Ik ben het eens met de conclusie dat de terreuraanslagen Bush niet zo slecht uitkwamen. Angst verkoopt, zondebokken zijn nodig, en bevorderlijk voor de sociale cohesie. Ik ben inderdaad bang dat het nog maar het begin is.
Deel III beloofde meer van hetzelfde. De kwaliteit is wisselvallig. Dit stuk is voer voor onze WSF-historici: hoe de centrale bank de Amerikaanse economie in zijn macht heeft, hoezeer de belangen van financiële instellingen verweven zijn met de wereldoorlogen, de verdachte aanleidingen tot grote oorlogen, zijn stuk voor stuk bijzonder interessante gegevens.
Toch nog even meegeven: over de parallellen tussen de Reichstachbrand en de aanslagen van 11 september loopt al een
topic.
Verder is deel III voornamelijk een commentaar op het misbruik van politieke macht. Er wordt voldoende (zij het af en toe dubieus) bewijs aangedragen dat "Divide et impera" een beproefde tactiek is én blijft. Het is ook frappant hoeveel (Amerikaanse - maar ik zie ze ook bij ons) politici geleerd hebben van de nazi-propagandamachine. Dat olie een belangrijk punt is in de oorlog in Irak, is ook gemeenzaam bekend. Daarna komt ook nog de commercialisering en de mediatisering van de maatschappij aan bod.
Dit laatste kon men echter ook aanbrengen zonder er een conspiracy-film van te maken. De rode draad (pas hier wordt de link met religie echt duidelijk) heeft iets te veel een
"Heilig bloed, heilige graal"-sfeertje.
Het grimmige toekomstbeeld dat tenslotte geschetst wordt, is niet gespeend van realisme, maar ook nog niet zo dichtbij. Helaas is de conclusie: "De hersendode massa zal de absolute controle door een centrale overheid niet alleen aanvaarden, maar zelfs vragen," niet zo ver gezocht (en zeker niet in Amerika).
De mooie citaten aan het einde van de film maken veel goed.
@gmK: Thanks for putting this up! pi.gif
Edit: Ik was bijna heel dit stuk tekst kwijt daarnet
Edit 2: Ik ben net eens gaan kijken naar everythingburns en de bovenste commentaar joeg me zo ongeveer meteen weer weg.