Gruwelijke taalzonden

[Phys]

Het gebruik van "sferisch" bedoelende "sfeervol" (althans, ik denk dat men dat bedoelt). "Sferisch" betekent simpelweg "bolvormig".

bijvoorbeeld hier

[Kluizenaar]

Voornamelijk gebezigd door mensen uit de provincie Antwerpen: "slagen" in plaats van "slaan". "Ik ga u slagen." "Dat slaagt nergens op."

Uitslag krijg ik daarvan.

[anusthesist]

Helaas is er mij een grote overgevoeligheid op het gebied van taal toebedeeld. Dit leidt ertoe dat er in het alledaags taalgebruik vele uitdrukkingen bestaan die ik als hemeltergend beschouw. Ik weet echter zeker dat ik hierin niet alleen sta. Daarom start ik hier een topic waarin gelijkgezinde mensen wat frustratie kwijt kunnen door hun meest gehate uitdrukkingen te vermelden. Het mogen uitdrukkingen zijn die fout of goed ABN zijn, als ze maar voorkomen in de alledaagse spreektaal.

Ik zal uiteraard beginnen:

'als zijnde'* is een gruwelijke en foutieve woordencombinatie die redelijk recent (enkele jaren terug) erg in zwang raakte en sindsdien bijna niet meer is weg te denken uit de spreektaal. Het is natuurlijk dubbelop, aangezien als en zijnde in dit geval aan hetzelfde refereren (cf. 'zijnde een man' en 'als man', maar niet 'als man zijnde'*. Geen normale Nederlander zou het in zijn hoofd halen om vrijwillig participia als 'zijnde' te gaan gebruiken in normale zinnen, behalve in de combinatie met 'als' helaas.

Niet een héél sterk voorbeeld aangezien als zijnde niet per definitie fout is:

Van Dale (2005) geeft bij als de betekenisomschrijving 'in de hoedanigheid van, in de functie van -, dat zijnde'. Uitgaande van deze betekenisomschrijving zou zijnde in als zijnde altijd overbodig zijn. Toch geeft Van Dale ook enkele voorbeelden met als zijnde, zoals 'Hij werd uitgenodigd als zijnde een verre neef.' Als heeft hier volgens Van Dale "een verklarende nuance" en betekent 'en wel omdat': hij werd uitgenodigd, en wel omdat hij een verre neef is. Dit voorbeeld maakt duidelijk dat het voorkomen van als en zijnde in dezelfde zin de duidelijkheid kan verhogen; 'Hij werd uitgenodigd als een verre neef' is minder duidelijk dan 'Hij werd uitgenodigd als zijnde een verre neef.' Dat betekent dat als zijnde niet altijd als contaminatie hoeft te worden afgekeurd.

Enfin. Ik verwonder me over het aantal verschillende en verkeerde manieren waarop normaliter wordt uitgesproken.

normaliter met de e gesproken als è

normaliter met de e uitgesproken als u

normaliter met de e uigesproken als u

Voor de goede orde, het is: normaliter met de e uitgesproken als è

[Kluizenaar]

Een heel vaak voorkomend stuk zin waar ik me geel en groen aan erger:

"bomen en planten"

Dit is net zo'n uitdrukking als bijvoorbeeld: "honden en zoogdieren", "Oost-Vlamingen en Belgen", "vogels en dieren", "zalmen en vissen", enz. Bomen zijn immers planten, en "bomen en planten" suggereert dat dit niet het geval is. Ofwel is het "bomen en andere planten", of kortweg "planten".

[Hurm]

Je hebt natuurlijk gelijk, Kluizenaar, maar toch kan ik me wel voorstellen dat mensen dit zeggen. Om even in te haken op een van jouw voorbeelden: als je een zalm ziet zwemmen, kan je ernaar wijzen en zeggen: 'zie je die vis?'. Dit is echter wat anders als je bv een kastanjeboom ziet. Je zegt dan niet: 'zie je die plant?'. Dat klinkt gewoon raar, net zoals je een haai niet als 'vis' benoemd. Dit maakt de fout natuurlijk niet minder fout, maar wel meer begrijpelijk.

[Phys]

Dat klinkt gewoon raar, net zoals je een haai niet als 'vis' benoemd.

Met de rest van je post ben ik het eens, maar met deze uitspraak niet. Ik noem een haai zeker wel een (grote) vis.

[DavidK]

Met de rest van je post ben ik het eens, maar met deze uitspraak niet. Ik noem een haai zeker wel een (grote) vis.

En als bijvoorbeeld je vrouw die rustig op een matje ligt te dobberen in de zee wordt achtervolgt door een haai dan zeg je ook: pas op! een vis? hihi

[Phys]

Nee, dan zou ik zeggen: "pas op, een haai!"

Maar als achter haar allerlei vissoorten zwemmen inclusief een haai, zeg ik: "pas op: een groep vissen!" en niet "pas op, een groep vissen plus een haai!"

[Hurm]

Maar als je vrouw in een gebied rondloopt met allerlei giftige planten en een giftige boom, zeg je waarschijnlijk ook niet 'pas op, een stel giftige planten plus een giftige boom!'. Dan scheer je ook alles over een kam en zeg je gewoon 'giftige planten'.

Mijn punt is dit: tussen planten en bomen zit een redelijk verschil. Met planten bedoel ik hier van die groene dingen met stengels, wortels en bladeren, meestal niet veel hoger dan een halve of een hele meter. Bomen daarentegen zijn al gauw meer dan tien meter hoog, hebben een houten stam en zijn niet geheel groen. Ze zijn duidelijk te herkennen tussen de andere planten.

Ook bij vissen en haaien tref je zo'n onderscheid aan. Je kan een school zien met vissen van ongeveer dezelfde grootte, waarin toch allerlei verschillende soorten blijken te zwemmen: makreel, zalm, voor mijn part hollandse nieuwe (ik ben niet echt een viskenner). Je ziet het verschil niet direct. Zwemt er echter een haai bij, dan is dit meteen overduidelijk (een grote, volwassen haai, van een paar meter langer dan de andere vissen). Het lijkt mij dus niet zo gek om ook in het spreken een onderscheid te maken.

[dirkwb]

Nee, dan zou ik zeggen: "pas op, een haai!"

Maar als achter haar allerlei vissoorten zwemmen inclusief een haai, zeg ik: "pas op: een groep vissen!" en niet "pas op, een groep vissen plus een haai!"

Nee je zou volgens mij niet zeggen "pas op een groep vissen", je zou die vis benoemen die het grootste gevaar vormt en waarschijnlijk zal dat de haai zijn.

Maar als je vrouw in een gebied rondloopt met allerlei giftige planten en een giftige boom, zeg je waarschijnlijk ook niet 'pas op, een stel giftige planten plus een giftige boom!'. Dan scheer je ook alles over een kam en zeg je gewoon 'giftige planten'.

Hier weer, ik zou de plant benoemen waarbij zij in de buurt is en een gevaar vormt.

Ook bij vissen en haaien tref je zo'n onderscheid aan. Je kan een school zien met vissen van ongeveer dezelfde grootte, waarin toch allerlei verschillende soorten blijken te zwemmen: makreel, zalm, voor mijn part hollandse nieuwe (ik ben niet echt een viskenner). Je ziet het verschil niet direct. Zwemt er echter een haai bij, dan is dit meteen overduidelijk (een grote, volwassen haai, van een paar meter langer dan de andere vissen). Het lijkt mij dus niet zo gek om ook in het spreken een onderscheid te maken.

Grootte zegt niet veel denk aan een walvis deze vormt geen gevaar maar is overduidelijk te herkennen. Het gaat er (vaak) om gevaar te willen aanduiden.

[Phys]

dirk, dat is toch niet relevant? Je mist het punt: maak je onderscheid tussen "vissen" enerzijds (waarmee je dan "alle vissen behalve haaien" bedoelt) en "haaien" anderzijds? Of dat nu in een gevaarlijke situatie is of wat dan ook, doet niet ter zake.

[dirkwb]

De reden dat je onderscheid wilt maken is tussen een haai en een vis is omdat een haai veel gevaarlijker is dan de meeste vissen dit is dus zeker wel relevant.

Het punt is dat je binnen een grote groep vaak een individu wilt aanduiden omdat deze beter bij de beeldvorming past (denk aan het voorbeeld met de boom) of om karakteristieke eigenschappen aan te duiden (denk aan een gevaarlijke vis).

[DavidK]

De reden dat je onderscheid wilt maken is tussen een haai en een vis is omdat een haai veel gevaarlijker is dan de meeste vissen dit is dus zeker wel relevant.

Het punt is dat je binnen een grote groep vaak een individu wilt aanduiden omdat deze beter bij de beeldvorming past (denk aan het voorbeeld met de boom) of om karakteristieke eigenschappen aan te duiden (denk aan een gevaarlijke vis).

En als je het over 'bomen en planten' hebt bedoel je dus dat je niet alleen kleine planten (die groene dingen met stengels en blaadjes en een bloemetje), maar ook grote planten (bomen).

Ook al is dit officieel natuurlijk fout, en zou het moeten zijn 'bomen en andere planten', je snapt wel wat degene die het zegt ermee bedoelt. Of het een gruwelijke taalzonde is of niet dat is subjectief.

[Phys]

De reden dat je onderscheid wilt maken is tussen een haai en een vis is omdat een haai veel gevaarlijker is dan de meeste vissen dit is dus zeker wel relevant.

Dus jij zou alle gevaarlijke vissen bij hun naam noemen, en niet-gevaarlijke vissen gewoon 'vis'?

Het punt is dat je binnen een grote groep vaak een individu wilt aanduiden omdat deze beter bij de beeldvorming past (denk aan het voorbeeld met de boom) of om karakteristieke eigenschappen aan te duiden (denk aan een gevaarlijke vis).

'Vis' is de algemene benaming. Als ik dus een algemene verzameling vissen wil aanduiden (met willekeurige 'vis-elementen'), noem ik ze 'vissen'. Als ik specifiek de haai wil aanduiden (om wat voor reden dan ook), noem ik hem een haai, maar dat zou ik ook doen bij een goudvis (als ik bijv. alleen naar de 'goudgekleurdheid' kijk).

[Kluizenaar]

Ik ken 2 mensen die ontzettend slecht schrijven, heel veel (zware) spelfouten maken. (vb: "Ik werdt", "Piet zij"). In oktober vorig jaar zijn ze getrouwd. Op het kaartje dat iedere gast aan tafel kreeg stond dan ook gruwelijke spelfout. De laatste zin was iets in de trant van: "Daarna volgt nog een leuke verrassing." En dat laatste woord was verkeerd geschreven.

1 keer raden wat de fout was