[Filosofie] Wat is tijd?

[Quantum Human]

Tijd hangt samen met verandering. Staat de tijd stil, dan staat alles letterlijk stil tot het laatste elementaire deeltje. Omgekeerd zou hetzelfde moeten gelden. Maar de werkelijkheid leert ons dat alles vooruit gaat, maar dat we dat niet kunnen zien aan de tijd.

Als de tijd iets is waarlangs wij ons verplaatsen, komt er een nieuw probleem om de hoek kijken. Omdat de tijd zich uitdrukt in een opeenvolging van situaties, moeten in wat wij de toekomst noemen ook situaties zijn. Wij kunnen enkel verwachtingen doen uit wat er in ons heden en het verleden gebeurt, maar kloppen die ook in de toekomst? Nog belangrijker: alles wat nog bedacht moet worden ìs er al of juist niet.

Een extreem voorbeeld: op een kinderdagverblijf worden een jongetje en meisje vriendjes van elkaar. Tegelijk is twintig jaar later hun huwelijk op de tijdlijn waarneembaar en nog een jaar verder hun eerste kind. Het enige wat die twee kindjes hoeven te doen is de tijdlijn volgen en handelen naar wat ze tegenkomen. Dat roept tevens de vraag op of wij onze toekomst kunnen voorspellen, maar dat is iets van een andere orde.

Een andere vraag is of wij dan wel een keuze hebben. Het antwoord is "ja", omdat de tijd splitsingen heeft, terwijl hij door ons als lineair wordt ervaren. Op zo'n splitsing kan een mens een besluit nemen die de tijdlijn al dan niet radicaal wijzigt. De kinderen uit het voorgaande voorbeeld kunnen dan bijvoorbeeld voor een andere partner kiezen, waardoor het huwelijk en hun kind niet langer in de tijdruimte zullen bestaan. En hier treedt een paradox op waar ik niet uit kom, of we moeten rekening houden met parallelle universa, waarin in één ervan de twee kinderen juist wel trouwen en een kind krijgen.

[Victor]

Einstein: "Tijd is datgene wat je meet met een klok, en aangezien ik weet wat een klok is, weet ik wat tijd is"

[Onwijsgeer]

ALs Einstein die redenering voorzet had hij ongetwijfeld ingezien dat alle betekenissen naar elkaar verwijzen. "Tijd is wat een klok aanwijst en aangezien ik weet wat een klok is weet ik wat tijd is. Wat is een klok? Een klok is een instrument waarin de kracht van een veerspanning op radertjes wordt overgebracht, etc. Wat is een kracht? Een kracht is dat wat een voorwerp in beweiging zet of van vorm doet veranderen." Enzovoort.

Het totaal zit in een web van betekenis-conventies die onze taal vormen. En neem maar rustig aan dat de betekenis van het begrip tijd, tijdsafhankelijk is. Andere tijden andere begripsvorming.

Je kunt dus volgens mij nooit met grote stelligheid beweren dat tijd afstand is o.i.d. Als je het probleem per se in een wetenschappelijk kader wil framen: een ander paradigma (je weet wel van Th. Kuhn) levert een totaal andere kijk, een andere wereld op. Dezelfde feiten worden ineens in (door) een heel ander frame gezien. Zoals je in een tekening altijd een eend hebt gezien zie je nu plotseling een haas.

Ik blijf erbij dat je voor het begrijpen wat (bijvoorbeeld) tijd is moet kijken naar de context; taal is een holistisch fenomeen.

[Victor]

Einstein zijn succes is onder andere te danken aan de kunst om te denken als een kind. Door het gevoel en intuïtie met de natuur te behouden. In vorige eeuw en tegenwoordig is men volgens mij iets te enthousiast, en er worden fragiele theorieën ontwikkeld.

In dit verband: "Tijd is hetgene wat je kunt meten met een klok, punt". Met deze uitspraak weet je álles over tijd wat je ooit erover zult te weten komen. Al de rest zijn woorden en nogmaals woorden, of formules en nogmaals formules, die niet méér zeggen dan die woorden. Met deze eenvoudige opvatting over tijd kun je haar eenvoudige verbanden met dit universum leren begrijpen. Maar als je het ingewikkelder maakt, dan zie je deze verbanden niet, en blijf je met je woorden en formules zitten...

[Sofia]

Een andere vraag is of wij dan wel een keuze hebben. Het antwoord is "ja", omdat de tijd splitsingen heeft, terwijl hij door ons als lineair wordt ervaren. Op zo'n splitsing kan een mens een besluit nemen die de tijdlijn al dan niet radicaal wijzigt. De kinderen uit het voorgaande voorbeeld kunnen dan bijvoorbeeld voor een andere partner kiezen, waardoor het huwelijk en hun kind niet langer in de tijdruimte zullen bestaan. En hier treedt een paradox op waar ik niet uit kom, of we moeten rekening houden met parallelle universa, waarin in één ervan de twee kinderen juist wel trouwen en een kind krijgen.

Mag ik je een boek aanbevelen, waar dit onderwerp (inclusief het paralelle universum) aan de orde komt?

>>> "Een" van Richard Bach.

Ikzelf had, vóór ik dit boek las, al meerdere boeken van hem gelezen, waardoor het verhaal misschien wat logischer te volgen is...: Jonathan Livingston Zeemeeuw, Illusies en Brug naar de eeuwigheid...

[Onwijsgeer]

In dit verband: "Tijd is hetgene wat je kunt meten met een klok, punt". Met deze uitspraak weet je álles over tijd wat je ooit erover zult te weten komen. Al de rest zijn woorden en nogmaals woorden, of formules en nogmaals formules, die niet méér zeggen dan die woorden. Met deze eenvoudige opvatting over tijd kun je haar eenvoudige verbanden met dit universum leren begrijpen. Maar als je het ingewikkelder maakt, dan zie je deze verbanden niet, en blijf je met je woorden en formules zitten...

Ik schiet er weinig mee op: "De punten die (op een plat vlak) op gelijke afstand van een gegeven punt liggen, vormen een cirkel" (punt!). "Snelheid is hetgene wat je kunt meten met een klok.", "Vrijgezellen zijn ongehuwd". Allemaal analytische uitspraken a priori, tautologieën die niets zeggen en niets toevoegen aan het begrip.

Wat ik probeerde te zeggen (en nu houd ik er verder mee op) is dat een uitspraak zoals dat tijd hetgene is wat je kunt meten met een klok (en dat je dan alles weet over tijd, wat je er ooit over te weten zult komen), op zich zou kunnen varieren met de culturele context waarin je je bevindt en waarvan taal deel uitmaakt. Bij jou ziet het eruit alsof er van een verworven inzicht sprake is, dat de eeuwen voortaan zal trotseren. Dat dat niet noodzakelijkerwijs het geval hoeft te zijn, behoeft geen betoog (ook Newton's wetten zijn door Einstein gefalsificeerd). Maar als jij vrede hebt met een dergelijke definitie van tijd, wens ik je geluk en zelfs van harte!

[Sofia]

Is het niet zo, dat "het verloop van een begin van iets tot een eind van iets" een naampje' moet hebben?

Is tijd niet simpelweg te omschrijven als "een aaneenrijging van ervaringen" of iets dergelijks?

Kijk: men werd geboren (verleden) en men gaat sterven (toekomst)! Tussen geboorte en sterfte zit een periode van ervaring/beleving. Deze perioden worden gemeten in (leef)tijd!

Maar ook elke dag wordt telkens opnieuw 'geboren' (de tijd waarin we onze ervaringen bewust beleven) en 'sterft' vervolgens weer (de tijd waarin we onze opgedane ervaringen kunnen verwerken)...

Het 'fenomeen' tijd heeft natuurlijk altijd al bestaan, om de simpele reden, dat we nu eenmaal gericht zijn op bewuste beleving en niet alle ervaringen tegelijkertijd kunnen verwerken. Men heeft gewoon altijd al het één, ná het ander moeten doen! Men moet 'prioriteiten stellen' om te ervaren wat men bewust wil beleven. En sommige zaken moet je gewoon uit 'tweede hand' ervaren...

Oóit heeft men een bepaalde ritmiek in de natuur geconstateerd. Vervolgens is men deze ritmiek gaan controleren aan de hand van zon en maan-stand, van licht en donker, van warmte en koude...

Ik weet natuurlijk niet, in welke volgorde, maar er moeten beslist hele slimme mensen zijn geweest, die het ritme van dag en nacht hebben overgebracht naar zomer en winter...herfst en lente...en tenslotte naar jaren...

Heb je daar wel eens over nagedacht?

Heb je wel eens, bijvoorbeeld, op een heldere zomeravond, in je tuin/op je balkon gestaan, naar de sterrenhemel gekeken en je vervolgens geprobeerd voor te stellen, dat deze sterrenhemel géén einde kent? Dat het beeld, wat je dán gewaarwordt écht oneindig dóór blijft gaan engéén grenzen kent...?

Ik zou zeggen, dat 'tijd' een bewuste benaming is voor de relativering van het natuurlijk ritme van de planeet waarop wij leven...en dat 'tijd' vanuit dit aspect professionele, sociale en maatschappelijke grenzen stelt...

[yopi]

Ik voel wel voor wat onwijsgeer te berde brengt over 'tijd' als woord binnen een context.

Om oeverloosheid van gesprekken hierover in te dammen.

Om bewust te worden van hoe een woord gebruikt wordt.

Dat tijd niet 'iets' is zoals een fiets 'iets' is.

Verder hierboven allemaal na te lezen.

Bijvoorbeeld tijd als hoeveelheid:

Tijd sparen

Tijd nemen

Een zee van tijd hebben

Deadline

Tijd is geld

Bijvoorbeeld tijd(beleving) gekoppeld aan gevoel:

Verveling

Spanning

Het dringen van de tijd

Het oneindige van de tijd

Natuurkundige tijd

Synchrone tijd van de globalizering

Subjectieve tijd

Verschillende snelheiden van tijd in het hele grote en het hele kleine, niet alleen natuurkundig maar ook wat betreft grote organismen en kleine organismen. (bv. omgekeerde evenredigheid van hartslag bij zoogdieren en grootte van die dieren)

discrete tijd (opeenvolging van vast te stellen momenten)

vloeiende homogene tijd.

Enzovoort

[ad1956]

Ik ben zo vrij Ad1956 om het voor 100% niet met je eens te zijn.

Wat is een kortste verbinding?

De kleinste afstand!

Wat is afstand? Cirkeltje.

Inderdaad Thermo1945, alles is relatief, vooral tijd. Een punt van aandacht is, dat de waarde welke wij aan dingen toekennen, bijzonder belangrijk voor ons is. Toch is dit steeds 'n subjectieve waarde. In hoeverre kan wetenschap als zodanig dan nog objectief zijn?

[ghrasp]

Dat het begrip 'tijd' desondanks een diepgevoelde menselijke reflex lijkt te zijn.

Dat komt denk ik ook omdat je tijd niet waarneemt als iets waar je zelf buiten staat, je leeft in tijd zou je kunnen zeggen en niet in een fiets of zelfs in een huis (maar een deel van de tijd wel tussen muren) of zoals een vis in het water zelfs want de vis is in het water en niet andersom hoewel er wel weer water in de vis zit anders heb je stokvis.

Woorden hebben vaak in diverse taalspelen (en wiskundige formules en ermee verbonden interpretatie horen daar bij, wiskunde in de natuurkunde is ahw een taalspel) verschillende betekenissen.

Bijv het woord sec duidt in fysica en de interpretatie van formules vaak op een tijdstip (op t=1,4 s) tijd zit daar niet in, het is een wiskundig abstract idee zonder duur(wat het niet minder reeel maakt).

maar ook als aanduiding van duur, de afstand tussen twee tijdstippen met uiteraard wel een duur.

[Onwijsgeer]

Inderdaad; tijd die buiten je verloopt (en die je kunt meten) in de tijd die je leeft. Henri Bergson zat ook op die lijn: temps durée t.o.v. temps vécu; een voor ons onafscheidelijk duo.