PS: voor de eenvoud gebruik ik emotie even als synoniem van gevoel, terwijl dit niet terecht is (emotie = echt lijfelijke ervaring, terwijl gevoel = het labeltje dat je eraan plakt).
ik denk eerlijk gezegt dat dat de combinatie van de twee is, ik geloof werkelijk dat dit kan.
Hier kunnen inderdaad meerdere emoties spelen:
- verschillende mensen kunnen verschillende emoties voelen tav. zo'n aandachttrekker (= persoon A). En kwaadheid of jaloezie zijn er daar 2 van. Anderen kunnen misschien plezier beleven aan de manier waarop A zich in de kijker wil zetten. Nog anderen ervaren mogelijks plezier omdat A (naar hun aanvoelen) interessante verhalen vertelt. Er kunnen dan weer nog anderen zijn die zich misschien doodergeren aan A, omdat men zo de kans niet krijgt om z'n 'ei waarmee men zit' kwijt te kunnen aan iemand anders van de groep, enz...
Dus: allerlei emoties zijn mogelijk en 2 gelijke emoties kunnen een verschillende oorzaak hebben, of een gelijke oorzaak kan bij de ene bv. kwaadheid of bij de ander jaloezie teweegbrengen.
- Het is vaak zo dat er meerdere emoties voorkomen bij 1 zelfde persoon: we kunnen ons bv. tegelijk opgelucht voelen en toch ook verdrietig.
- In feite kan enkel het individu zelf weten welke emotie er bij hem speelt. Deze hoeft dan niet direct duidelijk te zijn, voor hem. Maar de kans is groot dat, als je wat blijft doorvragen rond die 'onbewuste' emotie, ze uiteindelijk wel duidelijk zal worden voor dat individu zelf.
- We kunnen soms emoties voelen die oorspronkelijk, bij zo'n situatie, helemaal niet voorkwamen:
een voorbeeld is iemand die kwaad wordt als iemand te dichtbij komt (bv. bij intimiteit): als baby voelde die persoon vermoedelijk wel warmte, genot als hij geknuffeld werd. Maar als hij bv. jarenlang op regelmatige tijdstippen seksueel is misbruikt geweest door een bekende, dan zal hij vermoedelijk 'nabijheid' associëren met kwaadheid (of bv. afschuw, angst). Zodanig dat hij vooral erg kwaad wordt als iemand nabij komt en niet meer in contact komt met z'n oorspronkelijk gevoel van genot.
Dit kan evengoed voorkomen met het gevoel jaloersheid: bv.: telkens de persoon jaloers werd omdat z'n broertje een geschenk kreeg van z'n ouders en hij niet (dus: bij onrechtvaardigheid), én hij daarvoor gestraft werd door z'n ouders, is het niet vreemd dat die persoon op latere leeftijd geen jaloersheid meer zal voelen als hij onrechtvaardig wordt behandeld (terwijl dat oorspronkelijk wel de primaire emotie was), maar wél angst in plaats, zal voelen.
- Trouwens, jaloersheid kan wel degelijk een aangepaste emotie zijn bij onrechtvaardigheid: het gevoel kan ertoe leiden dat diegene die onrechtvaardig behandeld wordt, in actie schiet om te proberen de onrechtvaardigheid weg te werken (vnl. door kwaad te worden). Bovendien kan deze reactie er anderen toe aanzetten om ook eerlijker om te gaan met die benadeelde.
Dido
Ik ben niet jong genoeg om alles te weten...
-Oscar Wilde-